Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Susam Yağı (Sesamum indicum) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Susam Yağı fotoğraf 1Susam Yağı fotoğraf 2Susam Yağı fotoğraf 3
Fotoğraflar: Sanjay ach, CC BY-SA 3.0 · Dinesh Valke from Thane, India, CC BY-SA 2.0 · Zeynel Cebeci, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Susam Yağı

Sesamum indicum L.

Diğer adları
Şirlağan yağı, yağlık susam yağı; İngilizce: sesame oil; INCI: Sesamum Indicum Seed Oil
Kaynak bitkinin familyası
Pedaliaceae (Susamgiller)
Elde edildiği kısım
Tohum

Susam yağı, insanlığın bilinen en eski yağ bitkilerinden birinin ürünüdür. Anadolu'da şirlağan yağı adıyla da anılır. Açık sıkımda hafif ve tatlımsı, kavrulmuş susamdan koyu ve yoğun aromalıdır; Asya ve Orta Doğu mutfaklarında vazgeçilmez bir malzemedir.

Elde edilişi

Yağ, temizlenmiş tohumların soğuk sıkımıyla ya da kavrulduktan sonra preslenmesiyle elde edilir. Kavrulmuş susamdan çıkan yağ koyu renkli ve kokuludur, kavrulmamış olan ise açık sarıdır. Susam, 1-2 metre boylanan, borumsu beyaz-pembe çiçekleri olan tek yıllık bir bitkidir; olgun kapsüller çatlayarak tohumlarını saçar. Sıcak ve kurak iklimleri sever. Türkiye'de Güneydoğu Anadolu, Çukurova ve Ege'de yetiştirilir; tahin ve helva üretiminin de temelini oluşturur.

Tarihçe

Mezopotamya ve Hindistan'da çok eski çağlardan beri yetiştirilen susam, Dioskorides ve Plinius'un eserlerinde de geçer. Sözcük, Akadca kökenli adın Yunanca sesamon biçimiyle Avrupa dillerine geçmesiyle yayılmıştır. Binbir Gece Masalları'ndaki Açıl susam açıl tılsımı, olgun kapsülün çatlayarak tohumlarını saçmasından esinlenmiş olarak yorumlanır.

Osmanlı mutfağında susam yağı tatlı hamurlarda ve helvada yer almış, tahin ise bugünkü Türk mutfağının temel malzemelerinden biri olmuştur.

Renk, koku ve yapısı

Soğuk sıkım yağ açık sarı, hafif ve hafif ceviz kokuludur; kavrulmuş susamdan elde edilen yağ kehribar kahverengidir ve belirgin kavruk koku taşır. Yağ asidi bileşiminde oleik ve linoleik asit baskındır. Kıvamı akıcıdır; serin yerde bulanıklaşabilir.

Kullanımı

Açık sıkım yağ salata ve ısıtma gerektiren yemekte, kavrulmuş yağ ise doğu mutfağında son dokunuş olarak kullanılır. Tahin ve helvanın yanında bazı yöresel hamur işlerinde de yer alır. Sabun yapımında yumuşak köpük verir. Cilt ve saç bakım ürünlerinde, masaj yağı karışımlarında kullanılır.

Işık ve ısıdan uzakta, koyu cam şişede ve serin yerde saklanır. Kavrulmuş susam yağı daha uzun dayanır. Susama duyarlılığı olanların uzak durması gerekir.

Bu yağı içeren ürünlerimiz

Sık sorulan sorular

Susam yağı nedir?

Susam tohumlarından sıkılan, açık ya da kavrulmuş türde bulunan bitkisel yağdır.

Susam yağı nasıl elde edilir?

Tohumlar temizlenir; doğrudan ya da kavrulduktan sonra preslenir ve süzülür.

Susam yağının rengi neden koyu olabilir?

Kavrulmuş susamdan sıkıldığı için koyu renkli ve yoğun kokulu olur.

Susam yağı nasıl saklanır?

Koyu şişede, ağzı kapalı ve serin yerde saklanır.

Kaynaklar

Dioskorides, De Materia Medica (MS 1. yy).
Plinius, Naturalis Historia (MS 1. yy).
Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994.
Gunstone, F.D. (ed.), Vegetable Oils in Food Technology, 2. baskı, Wiley-Blackwell, 2011.
Firestone, D., Physical and Chemical Characteristics of Oils, Fats, and Waxes, AOCS Press.

WhatsApp