Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / TokatTelefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat
Sarı kantaron yağı, Hypericum perforatum çiçeklerinin zeytinyağında bekletilmesiyle hazırlanan, kızıl-kırmızı renkli bir maserasyon yağıdır. Rengini çiçeklerdeki hiperisin adlı pigmentten alır; bu görünümüyle Anadolu aktarlarında kırmızı yağ diye de anılır. Yüzyıllardır güneşli pencere kenarlarında hazırlanan bir ev geleneğinin ürünüdür.
Elde edilişi
Bu yağ sıkma ya da damıtma ile değil, maserasyonla elde edilir. Taze veya yarı kurutulmuş çiçekli uçlar bir kavanoza doldurulur, üzerine zeytinyağı eklenir ve kavanoz birkaç hafta güneşli bir yerde bekletilir. Süre sonunda süzülen yağ, çiçeklerdeki pigmentin geçmesiyle koyu kırmızıya döner. Verim sabit değildir; kullanılan bitki miktarına ve bekletme süresine göre değişir.
Hypericum perforatum, yaklaşık yarım metre ile bir metre arasında boylanan çok yıllık otsu bir bitkidir. Sarı çiçekleri yaz ortasında açar. Yapraklar ışığa tutulduğunda içlerindeki saydam yağ bezeleri sayesinde delikli görünür; tür adı buradan gelir. Anadolu'da kırlık, yol kenarı ve ormanaltı açıklıklarında yaygındır.
Tarihçe
Bitki, antik Yunan ve Roma kaynaklarında hypericum adıyla anılan türler arasında geçer; Dioskorides ve Plinius bu cinsten söz eder. Cins adının Yunanca 'üstünde' ve 'resim' anlamına gelen sözcüklerden türediği, İngilizce adındaki Aziz Yahya'nın ise yaz ortasında, 24 Haziran dolaylarında çiçek açmasıyla ilgili olduğu kabul edilir. Avrupa halk geleneğinde bu günde evlere asılan demetler de bitkiyle anılır.
Türkçedeki kantaron adı çoğunlukla başka bir cinsi, Centaurium'u anar; sarı kantaron ve binbirdelik otu adları Hypericum için kullanılır. Yazın toplanan çiçekleri zeytinyağına yatırmak, Anadolu'da kuşaktan kuşağa aktarılan bir hazırlık yöntemidir.
Renk, koku ve yapısı
Rengi parlak kırmızıdan koyu vişneye kadar değişir; ışık geçiren bir kavanozda yakut gibi görünür. Kokusu hafif otsu ve reçinemsidir, zeytinyağının kendi kokusuyla birleşir. Kıvamı taşıyıcı yağınki gibi akıcıdır; soğukta bulanıklaşıp koyulaşabilir. Yağ asitleri bileşimi taşıyıcı yağa bağlıdır; zeytinyağında oleik asit ağırlıktadır. Kırmızı renk, ışığa duyarlı pigmentlerden gelir; bu yüzden aydınlıkta bekletilen yağın tonu zamanla solabilir.
Kullanımı
Yemeklik değildir, ağızdan alınmaz. Cilt ve saç bakım ürünlerinde, masaj yağı karışımlarında ve el yapımı sabunlarda renk ve doku veren bir bileşen olarak kullanılır; sabun yapımında kırmızı-turuncu tonlar elde etmek isteyenler tarafından tercih edilir. Mum ve el yapımı balsam gibi ürünlerde de yer alabilir.
Saklama: Işıktan ve sıcaktan uzakta, ağzı sıkıca kapalı koyu renkli cam şişede, serin bir dolapta tutulur. Zeytinyağı bazlı olduğundan zamanla acılaşabilir; uzun süre bekletilmemeli, kokusu değişenler atılmalıdır.
Sarı kantaron çiçeklerinin zeytinyağında bekletilmesiyle hazırlanan, kırmızı renkli bir maserasyon yağıdır.
Sarı kantaron yağı nasıl elde edilir?
Çiçekli uçlar bir kavanozda zeytinyağıyla kaplanır, güneşli bir yerde birkaç hafta bekletilir ve süzülür.
Sarı kantaron yağının rengi neden kırmızıdır?
Çiçeklerdeki hiperisin pigmenti yağa geçtiği için yağ sarıdan kırmızıya döner.
Sarı kantaron yağı nasıl saklanır?
Işıktan korunarak, koyu cam şişede ve serin yerde saklanır; renk zamanla solabilir.
Kaynaklar
Dioskorides, De Materia Medica (MS 1. yy). Plinius, Naturalis Historia (MS 1. yy). Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994. Mabberley, D.J., Mabberley's Plant-Book, 3. baskı, Cambridge University Press, 2008. Grieve, M., A Modern Herbal, Londra, 1931.