Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / TokatTelefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat
Peru balsamı yağı, pelesenk balsamı; İngilizce: balsam of Peru oil
Kaynak bitkinin familyası
Fabaceae (Baklagiller)
Elde edildiği kısım
Gövde kabuğundan salgılanan reçine (balsam)
Pelesenk yağı, Orta Amerika ormanlarında yetişen Myroxylon balsamum ağacının balsamından elde edilen, koyu kahverengi, vanilya ve tarçın kokulu bir üründür. Peru balsamı adıyla bilinir, ama ağacın ana yurdu Peru değil Orta Amerika'dır; ad, balsamın taşındığı ticaret limanından kalmadır. Parfümeride ve tütsüde yüzyıllardır aranan bir hammaddedir.
Elde edilişi
Ağacın gövdesinden kabuk şeritleri çıkarılıp yakılır, ardından yaralı alana sarılan bezler balsamı emer; bezler kaynatılıp sıkılarak koyu, yapışkan balsam elde edilir. Balsamdan damıtma ile açık renkli bir yağ da ayrılabilir. Verim ağaca ve yönteme göre değişir.
Myroxylon balsamum, kırk metreye varan boyda, bakla gibi meyve veren bir yağmur ormanı ağacıdır. Orta Amerika'da, özellikle El Salvador'un Pasifik kıyısında yoğun biçimde yetişir; Meksika ve Güney Amerika'da da bulunur. Türkiye'de doğal olarak yetişmez; balsam ithal edilen bir üründür.
Tarihçe
Balsam, 16. yüzyılda İspanyollar tarafından Avrupa'ya tanıtıldı. Peru balsamı adı, ürünün Orta Amerika'dan Peru'nun Callao limanına gönderilip oradan İspanya'ya satılmasından kaynaklanır; yani ad, ağacın yetiştiği yeri değil ticaret limanını anar. Avrupa'da tütsü, parfüm ve kokulu mum yapımında bilinen bir madde haline geldi.
Türkçede pelesenk adıyla anılır; Osmanlı aktarlarında ve koku karışımlarında yer aldı. Pelesenk adı bazen farklı balsamlar için de kullanılmış olduğundan, etiketteki Latince ada bakmak önemlidir.
Renk, koku ve yapısı
Balsam koyu kahverengi, kıvamlı ve yapışkandır. Kokusu tatlı, vanilya ve tarçın notalarıyla balsamikdir. Başlıca kokulu bileşenleri benzil benzoat, benzil sinnamat, nerolidol ve ilgili esterlerdir. Damıtılmış yağ daha açık renklidir. Düşük sıcaklıkta koyulaşır.
Kullanımı
Yemeklik değildir. Parfümeride fiksatif olarak, tütsü, kokulu mum ve oda kokusu karışımlarında kullanılır; el yapımı sabunlarda da yer alabilir. Kozmetik sektöründe bilinen bir alerjen olduğu için, etiketlenmiş ürünlerde belirtilir.
Güvenlik notu: Saf haliyle doğrudan cilde sürülmemeli, bir taşıyıcı yağla seyreltilmeli, yutulmamalı, çocuklardan uzak tutulmalı ve gözle temasından kaçınılmalıdır. Tisserand ve Young, balsamın cilt duyarlılığı bakımından dikkatle kullanılması gereken maddeler arasında olduğunu belirtir.
Saklama: Işıktan ve ısıdan uzakta, ağzı sıkıca kapalı koyu cam şişede, serin yerde saklanır.
Myroxylon balsamum ağacının balsamından elde edilen, vanilya ve tarçın kokulu koyu kahverengi bir üründür; Peru balsamı olarak da bilinir.
Pelesenk yağı nasıl elde edilir?
Kabuk yaralanıp bezlerle emdirilen balsam kaynatılıp sıkılır; damıtma ile açık renkli yağ da ayrılabilir.
Peru balsamı neden Peru adını taşır?
Ürün Orta Amerika'da üretilir ama Peru limanından Avrupa'ya sevk edildiği için bu ad yerleşmiştir.
Pelesenk yağı nasıl saklanır?
Işıktan ve ısıdan uzakta, koyu cam şişede, ağzı sıkıca kapalı saklanır.
Kaynaklar
Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994. Mabberley, D.J., Mabberley's Plant-Book, 3. baskı, Cambridge University Press, 2008. Tisserand, R. & Young, R., Essential Oil Safety, 2. baskı, Churchill Livingstone, 2014. Dalby, A., Dangerous Tastes: The Story of Spices, British Museum Press, 2000.