Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / TokatTelefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat
Siyah tohum yağı, karacaman yağı; İngilizce: black seed oil, black cumin oil; INCI: Nigella Sativa Seed Oil
Kaynak bitkinin familyası
Ranunculaceae (Düğünçiçeğigiller)
Elde edildiği kısım
Tohum
Çörek otu yağı, ekmek ve çöreklerin üzerine serpilen küçük siyah tohumların sıkılmasıyla elde edilen, koyu sarıdan kahverengiye uzanan renkte bir yağdır. Baharat hatırlatan, hafif acımsı ve keskin kokusu onu tanımayı kolaylaştırır. Anadolu sofralarındaki tohumla aynı bitkiden gelir.
Elde edilişi
Yağ, tohumların soğuk sıkımıyla ya da hafif ısıtılarak preslenmesiyle elde edilir; soğuk sıkım ürünler daha açık renkli ve daha aromatiktir. Çörek otu, boyu yarım metre kadar olan, ince dilimli yapraklara ve soluk mavimsi beyaz çiçeklere sahip tek yıllık bir bitkidir. Çiçeğin ardından gelişen şişkin, çok bölmeli kapsülün içinde köşeli siyah tohumlar oluşur. Bitki Akdeniz havzasında, Orta Doğu ve Güneybatı Asya'da yetişir; Türkiye'de özellikle İç Anadolu ve Ege'nin kurak yörelerinde ekimi yapılır.
Tarihçe
Eski Mısır mezarlarında benzer tohumlara rastlandığı belirtilir; Dioskorides da melanthion adıyla bu bitkiyi anar. Türkçedeki adı, tohumun çörek ve pidenin üzerine serpilmesinden gelir. Anadolu'da Tokat, Afyon ve Bolu çevresinde çörek ve simit ustaları bu tohumu yüzyıllardır hamur işlerinde kullanır. Aktar geleneğinde tohum da yağ da evlerde uzun süre saklanan bir malzeme olmuştur.
İslam dünyasında ve Hindistan'da bitki çok eskiden beri tanınır; Arapça adı habbetü'l-berake olarak geçer. Bu geniş coğrafyada tohumun ismi bölgeden bölgeye değişir, bu yüzden kimi kaynaklarda siyah kimyonla karıştırıldığı görülür.
Renk, koku ve yapısı
Yağın rengi altın sarısından koyu kehribara kadar değişir; kokusu baharatlı, odunsu ve hafif acıdır. Kıvamı akıcıdır, serin yerde bulanıklaşabilir. Yağ asidi bileşiminde linoleik ve oleik asit öne çıkar. Tohumda bulunan kokulu bileşikler arasında timokinon adı verilen madde sıkça anılır.
Kullanımı
Küçük miktarlarda salata, yoğurt ve soğuk mezelerin üzerine damlatılır; yüksek ısıda pişirmeye uygun değildir. Kozmetikte cilt ve saç bakım ürünlerine, masaj yağı karışımlarına ve sabunlara eklenir. Sabun yapımında genellikle az oranda katılır, çünkü kokusu baskındır.
Saklama için ağzı sıkı kapalı koyu cam şişe, serin ve ışıktan uzak bir yer gerekir. Açıldıktan sonra mümkün olduğunca kısa sürede tüketilmesi, acılaşma riskini azaltır.
Nigella sativa bitkisinin siyah tohumlarından sıkılarak elde edilen, baharatlı kokulu bitkisel yağdır.
Çörek otu yağı nasıl elde edilir?
Tohumlar soğuk sıkım yöntemiyle ya da hafif ısıtılarak preslenir; elde edilen yağ süzülüp şişelenir.
Çörek otu yağı nasıl saklanır?
Işıktan ve sıcaktan uzakta, ağzı kapalı koyu renkli cam şişede saklanır; açıldıktan sonra uzun süre bekletilmemelidir.
Çörek otu yağının kokusu neden keskindir?
Tohumun doğal kokulu bileşikleri yağa geçtiği için baharatlı, hafif acı ve odunsu bir koku taşır.
Kaynaklar
Dioskorides, De Materia Medica (MS 1. yy). Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994. Mabberley, D.J., Mabberley's Plant-Book, 3. baskı, Cambridge University Press, 2008. Gunstone, F.D. (ed.), Vegetable Oils in Food Technology, 2. baskı, Wiley-Blackwell, 2011.