Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / TokatTelefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat
Aspir yağı, çiçekleriyle kumaş boyayan, tohumlarıyla hafif yağ veren çok yönlü bir bitkiden gelir. Berrak, açık sarı ve kokusuzdur. Bitkinin tarihi boyadan yağa uzanır; Anadolu kırlarında kurak yıllarda da dayanan bir kültür bitkisidir.
Elde edilişi
Tohumlar temizlenir ve soğuk sıkım ya da sıcak presle yağa ayrılır; sanayide çözücü ekstraksiyonu da yaygındır. Aspir, 50-120 cm boylanan, dikenli yapraklı, turuncu-sarı çiçekli tek yıllık bir bitkidir. Kuraklığa ve sıcağa dayanır. İki ana yağ tipi vardır: linoleik asidi yüksek olanlar ve oleik asidi yüksek olanlar. Türkiye'de İç Anadolu'da, özellikle Konya çevresinde ve kurak bölgelerde yetiştirilir.
Tarihçe
Aspir, insanlığın en eski boya bitkilerinden biridir. Çiçeklerinden kırmızı ve sarı pigment elde edilir; Eski Mısır'da mezarlarda bulunan kumaşların bu bitkiyle boyandığı belirtilir. Türkçe aspir sözcüğü, Arapça usfur kökenlidir. Bitki, yalancı safran adıyla da anılır, çünkü çiçekleri safran yerine geçerek yemeklere renk vermek için kullanılmıştır.
Yağ, tarihte boyadan çok geç ön plana çıkmıştır; yirminci yüzyılda yağlı tohum bitkisi olarak yetiştirilmesi yaygınlaşmıştır.
Renk, koku ve yapısı
Yağ çok açık sarı, berrak ve nötr kokuludur. Kıvamı akıcı ve inceliğiyle tanınır; serin yerde donmaya yatkındır. Linoleik asit bakımından zengin tipte linoleik, yüksek oleik tipte oleik asit baskındır.
Kullanımı
Salata ve soğuk sosların yanında, yüksek oleik tip olanlar kızartmada da kullanılır. Kozmetikte cilt ve saç bakım ürünlerine, sabunlara ve masaj yağlarına eklenir. Sanayide boya ve vernik üretiminde, yağlıboya ve ahşap cilasında değerlendirilir.
Işıktan ve ısıdan uzakta, koyu cam şişede saklanmalıdır. Yüksek linoleik tipler daha çabuk acılaşır; açıldıktan sonra uzun süre bekletilmemelidir.
Aspir bitkisinin tohumlarından elde edilen, açık sarı ve kokusuz bitkisel yağdır.
Aspir yağı nasıl elde edilir?
Tohumlar temizlenir, presle ya da soğuk sıkımla yağa ayrılır.
Aspir bitkisi neden yalancı safran diye anılır?
Çiçeklerinden elde edilen sarı-kırmızı renk, safran yerine kullanıldığı için bu ad verilmiştir.
Aspir yağı nasıl saklanır?
Koyu şişede, serin ve karanlık yerde saklanır.
Kaynaklar
Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994. Mabberley, D.J., Mabberley's Plant-Book, 3. baskı, Cambridge University Press, 2008. Gunstone, F.D. (ed.), Vegetable Oils in Food Technology, 2. baskı, Wiley-Blackwell, 2011. Firestone, D., Physical and Chemical Characteristics of Oils, Fats, and Waxes, AOCS Press.