Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Menengiç (Pistacia terebinthus) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Menengiç fotoğraf 1Menengiç fotoğraf 2Menengiç fotoğraf 3Menengiç fotoğraf 4Menengiç fotoğraf 5Menengiç fotoğraf 6
Fotoğraflar: Krzysztof Ziarnek, Kenraiz, CC BY-SA 4.0 · Javier martin, Public domain · Christian Ferrer, CC BY-SA 4.0 · Zeynel Cebeci, CC BY-SA 4.0 · Javier martin, Public domain · Zeynel Cebeci, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Menengiç

Pistacia terebinthus L.

Diğer adları
bıttım, çitlembik (Ege'de), yabani fıstık; İngilizce terebinth, turpentine tree
Familya
Anacardiaceae (Sakızağacıgiller)
Kullanılan kısım
Olgun meyve (kavrulmuş ve öğütülmüş); reçine

Menengiç, Antep fıstığının yabani akrabası olan, küçük yuvarlak meyveleri kavrularak menengiç kahvesi yapılan bir ağaçtır. Pistacia terebinthus Türkiye'nin Akdeniz, Ege ve Güneydoğu bölgelerinde doğal olarak yetişir. Meyvesinden ayrıca yağ elde edilir; bunun için sitede ayrı bir Menengiç Yağı kartı bulunur.

Botanik özellikleri

Pistacia terebinthus, 2-10 metre boylanabilen, kışın yaprağını döken bir çalı ya da küçük ağaçtır. Yaprakları tek sayıda yaprakçıktan oluşan bileşik yapıdadır ve ezildiğinde reçinemsi bir koku verir. Ağaçlar ayrı eşeylidir; meyveyi yalnızca dişi ağaçlar verir. Çiçekler küçük, kırmızımsı-mor renkli, taç yapraksızdır ve rüzgarla tozlanır.

Meyveler nohut büyüklüğünde, yuvarlak, önce kırmızı, olgunlaşınca yeşilimsi-mavi ya da koyu renklidir. Ağacın dallarında sık sık boynuz biçimli böcek galleri görülür. Kurak, taşlık yamaçlarda ve makilerde yetişen menengiç, Güneydoğu Anadolu'da Antep fıstığı aşılamak için anaç olarak da kullanılır; birçok fıstık bahçesi yabani menengiç ağaçları üzerine aşılanarak kurulmuştur.

Tarihçe

Terebinth ağacı antik çağın iyi bilinen ağaçlarındandır. Dioskorides ve Plinius, bu ağaçtan elde edilen reçineyi, yani Sakız adasından gelen terebentin reçinesini anlatır. İngilizce turpentine sözcüğü de aslında bu ağacın reçinesinden gelir; sonradan çam reçinesinden elde edilen ürünlere de aynı ad verilmiştir.

Eski Ahit'te ve Doğu Akdeniz anlatılarında terebinth ağaçları kutsal yerlerin ve buluşma noktalarının ağacı olarak geçer. Anadolu'da menengiç meyvesinin besin olarak kullanılması çok eskidir; Güneydoğu'da yöre halkı bu meyveyi kuşaklardır toplayıp kavurmaktadır.

Kültürdeki yeri

Gaziantep, Diyarbakır, Kahramanmaraş ve çevresinde menengiç kahvesi, misafire ikram edilen geleneksel bir içecektir. Kavrulup dövülen menengiç meyveleri yağlı, koyu bir macun haline gelir; bu macun sütle ya da suyla pişirilerek köpüklü bir kahve yapılır. Kahve çekirdeği içermez, ama kahve gibi fincanda içildiği için bu adı almıştır.

Güneydoğu Anadolu'da menengiç meyvesinin yağından yapılan bıttım sabunu da yöresel bir el ürünü olarak bilinir. Sonbaharda köylerde menengiç toplama zamanı, ailelerin dağ yamaçlarına çıktığı bir hasat dönemidir.

Mutfakta

Menengiç kahvesi için kavrulmuş ve dövülmüş menengiç ezmesi ya da tozu, bir fincan süt veya su ile cezvede kısık ateşte karıştırılarak pişirilir. İsteğe göre şeker eklenir; içimi yumuşak, hafif reçine ve fıstık kokuludur. Hazır menengiç kahvesi ezmeleri genellikle şeker ve süt tozu katılarak satılır.

Taze ve kavrulmuş menengiç meyveleri bazı yörelerde çerez olarak da yenir. Menengiç ezmesi yağlı olduğu için ağzı sıkı kapanan bir kavanozda, serin ve ışık almayan bir yerde saklanmalıdır. Yüzeyinde yağ ayrışması normaldir, kullanmadan önce karıştırılır. Uzun süre sıcakta kalırsa yağı acılaşabilir.

Bu bitkiyle ilgili ürünlerimiz

Eğribel Sütlü Menengiç 150 Gr — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Eğribel

150 gr ambalaj Sütlü ve menengiç aromalı özel karışım Geleneksel dibek öğütme tekniği Yumuşak içim ve dengeli aroma Kahve keyfi için ideal

Menengiç hakkında

Sık sorulan sorular

Menengiç nedir?

Menengiç, Antep fıstığının yabani akrabası olan Pistacia terebinthus ağacının küçük, yuvarlak meyvesidir. Kavrulup dövülerek menengiç kahvesi yapılır.

Menengiçin Latince adı nedir?

Bilimsel adı Pistacia terebinthus L.'dir ve sakızağacıgiller familyasında yer alır.

Menengiç kahvesinde kahve var mı?

Hayır. Menengiç kahvesi yalnızca kavrulmuş menengiç meyvesinden yapılır, içinde kahve çekirdeği bulunmaz.

Menengiç nerede yetişir?

Türkiye'de Akdeniz, Ege ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinin kurak, taşlık yamaçlarında ve makilerde yetişir.

Kaynaklar

Dioskorides, De Materia Medica (MS 1. yy).
Plinius, Naturalis Historia (MS 1. yy).
Davis, P.H. (ed.), Flora of Turkey and the East Aegean Islands, Edinburgh University Press.
Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994.

WhatsApp