Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Andız (Juniperus drupacea) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Andız fotoğraf 1Andız fotoğraf 2Andız fotoğraf 3Andız fotoğraf 4
Fotoğraflar: Didier Descouens, CC BY-SA 4.0 · S. Rae from Scotland, UK, CC BY 2.0 · עוזי פז, CC BY 2.5 · Gideon Pisanty (Gidip) גדעון פיזנטי, CC BY 3.0 · Wikimedia Commons

Andız

Juniperus drupacea Labill.

Diğer adları
Andız ağacı, andız, kara ardıç; İngilizce: Syrian juniper
Familya
Cupressaceae (Servigiller)
Kullanılan kısım
Meyve (olgun, iri kozalak meyve); odun

Andız, Toros Dağları'nda ve Doğu Akdeniz'in dağlık bölgelerinde yetişen, iri meyveli bir ardıç türüdür. Katran ardıcı olarak bilinen Juniperus oxycedrus ile karıştırılmamalıdır. Meyvelerinden elde edilen andız pekmezi Akdeniz ve Toros kültürünün tanınmış bir ürünüdür.

Botanik özellikleri

Juniperus drupacea, 10-20 metreye kadar boylanabilen, sütun ya da dar piramit biçimli, kalıcı yapraklı bir ağaçtır. İğnemsi yaprakları kısa, sivri ve üçerli halkalar halinde dizilidir; yaprakların üstünde iki beyaz stoma çizgisi bulunur. Bu tür ardıçların en iri meyvelerine sahiptir ve meyveler yaklaşık 2-2,5 santimetre çapında, olgunlaşınca kahverengi-mor renkli, yuvarlak yapıdadır.

Bitki iki evciklidir; erkek ve dişi bireyler ayrıdır. Tür, Türkiye'nin Toros Dağları'nda, Güney ve Güneybatı Anadolu'nun yüksek kesimlerinde, ayrıca Suriye, Lübnan ve Yunanistan'ın güneyinde doğal olarak yetişir. Taşlı, kireçli yamaçlarda, orta ve yüksek rakımlarda ormanlar oluşturur; Türkiye florasında sınırlı yayılışı olan bir tür olarak kayıtlıdır.

Tarihçe

Juniperus drupacea, Fransız botanikçi Jacques Labillardière tarafından Suriye'den toplanan örnekler üzerine tanımlanmıştır. Tür adındaki drupacea, meyvenin sert çekirdekli yapısına, yani çekirdekli meyve görünümüne işaret eder. Bu bitkinin yöresel adı olan andız, Türkçe bitki adları sözlüğünde Juniperus drupacea için kaydedilmiş bir addır.

Antik kaynaklarda ardıç türleri genel olarak bilinse de, andız türünün hangi eski adla anıldığı kesin değildir; bu nedenle tarihî bir eşleştirme yapmak yerine, bitkinin Toros yöresindeki yerel kullanımına bakmak daha doğrudur. Anadolu'nun Toros yörelerinde yaşayan topluluklar, bu ağacın meyvelerini yüzyıllardır bölgenin kendine özgü bir ürünü olarak değerlendirmektedir.

Kültürdeki yeri

Andız ağacı, Torosların yüksek yamaçlarında dimdik ve heybetli görüntüsüyle tanınır. Meyveleri sonbaharda toplanıp kurutulur ve geleneksel yöntemlerle pekmeze dönüştürülür; ortaya çıkan koyu renkli, yoğun kıvamlı ve kendine özgü kokulu ürün andız pekmezi olarak bilinir. Bu pekmez Mersin, Antalya, Karaman ve Konya çevresinde, özellikle Toros yaylalarındaki köylerde yapılan, yöresel bir üründür.

Önemli olan bir nokta, andız ağacının katran ardıcı olarak bilinen Juniperus oxycedrus ile aynı tür olmadığıdır. Katran ardıcı, odunundan katran benzeri bir madde elde edilmesiyle tanınan ayrı bir türdür. Andızın odunu ise sağlam ve kokulu olduğu için geleneksel yapı malzemesi ve el sanatlarında değer görmüştür.

Mutfakta

Andız meyvesi, Toros yörelerinde pekmez yapımında kullanılır. Olgun meyveler toplanıp ezilir, suda kaynatılır, süzülür ve uzun süre koyulaşıncaya kadar pişirilerek pekmez haline getirilir. Pekmez kahvaltı sofralarında ekmekle, tahinle ya da yöresel tatlıların içinde tüketilen geleneksel bir üründür.

Andız pekmezi serin ve kuru bir yerde, ağzı kapalı cam kavanozda saklanır; açıldıktan sonra temiz bir kaşıkla alınmalıdır. Meyvelerin yöresel olarak tanınması önemlidir, çünkü ardıç cinsinin birçok türü vardır ve türü bilinmeyen meyveler toplanıp gıda olarak kullanılmamalıdır. Satın alırken yöresini ve üreticisini belirten güvenilir ürünler tercih edilmelidir.

Bu bitkiyle ilgili ürünlerimiz

Şenay Andız Pekmezi 450 Gr — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Şenay

Şenay Andız Pekmezi 450 G Ülkemizde Trakya, Ege ve Marmara bölgesinde yetişen andız meyveleri özenle toplanır ve kalite kontrolünün…

Andız hakkında

Sık sorulan sorular

Andız nedir?

Andız, Juniperus drupacea adıyla bilinen, Toroslarda yetişen, iri meyveli bir ardıç türüdür. Meyvelerinden andız pekmezi yapılır.

Andızın Latince adı nedir?

Latince adı Juniperus drupacea Labill. olup Cupressaceae (Servigiller) familyasındandır.

Andız ile katran ardıcı aynı mıdır?

Hayır. Katran ardıcı Juniperus oxycedrus türüdür; andız ise Juniperus drupacea'dır. İki ağaç birbirinden ayrı türlerdir.

Andız nerede yetişir?

Türkiye'de Toros Dağları'nda, Güney ve Güneybatı Anadolu'nun yüksek kesimlerinde yetişir. Ayrıca Suriye, Lübnan ve Yunanistan'ın güneyinde de bulunur.

Kaynaklar

Davis, P.H. (ed.), Flora of Turkey and the East Aegean Islands
Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994
Mabberley's Plant-Book
Kew, Plants of the World Online (POWO)

WhatsApp