Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Adaçayı (Salvia officinalis) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Adaçayı fotoğraf 1Adaçayı fotoğraf 2Adaçayı fotoğraf 3Adaçayı fotoğraf 4Adaçayı fotoğraf 5Adaçayı fotoğraf 6
Fotoğraflar: Danny Steven S., CC BY-SA 3.0 · Rillke, CC BY-SA 3.0 de · Dandarmkd, CC BY-SA 4.0 · Krzysztof Golik, CC BY-SA 4.0 · Flocci Nivis, CC BY 4.0 · Schlaghecken Josef, CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

Adaçayı

Salvia officinalis L.

Diğer adları
Adaçayı, bahçe adaçayı, Dalmaçya adaçayı; İngilizce: common sage, garden sage; piyasada ayrıca Salvia fruticosa Mill. (Anadolu adaçayı, acı elma)
Familya
Lamiaceae (Ballıbabagiller)
Kullanılan kısım
Yaprak

Adaçayı (Salvia officinalis), Balkanlar ve Doğu Akdeniz kıyılarında doğal yayılan, gümüşi yeşil yapraklı, kokulu bir çalıdır. Mutfakta çay ve baharat olarak yaygın biçimde kullanılır. Türkiye'de adaçayı adıyla piyasada satılan bitkinin büyük bölümü ise yakın akraba Salvia fruticosa'dır.

Botanik özellikleri

Salvia officinalis, tabanı odunlaşmış, yarı çalımsı, çok yıllık bir bitkidir ve genellikle altmış ile yüz santimetre boyuna ulaşır. Yapraklar karşılıklı dizilmiş, uzun yumurtamsı, yüzeyi kırışık, sapı kısa ve gri-yeşil renklidir. Yaprak yüzeyi ince tüylerle kaplıdır ve ezildiğinde keskin, aromatik bir koku verir.

Çiçekler yaz başında, uzun salkımlar hâlinde mor-mavi tonlarda açar ve arılar tarafından çok sevilir. Salvia cinsi Lamiaceae içinde yüzlerce türle en büyük cinslerden biridir. S. officinalis, benzerlerinden yaprak kenarının tam olması ve çiçek durumu yapısıyla ayırt edilir.

Tarihçe

Salvia adı Latincedir; Plinius Naturalis Historia'da salvia adıyla bu bitkiden söz eder. Dioskorides ise Yunanca elelisphakos adıyla Salvia cinsine ait bitkileri tanımlar. Orta Çağ Avrupa'sında manastır bahçelerinin başlıca bitkilerinden olmuştur; Charlemagne'a atfedilen 812 tarihli Capitulare de villis listesinde salvia da yer alır.

Kuzey Avrupa ve İngiliz mutfak geleneğinde dolma ve kızartma yemeklerinin vazgeçilmez otu hâline gelmiştir. Grieve'in A Modern Herbal adlı eseri de bitkinin Batı bahçecilik ve mutfak geleneğindeki yerini ayrıntılı olarak anlatır. Bitki bugün dünyanın birçok ılıman ülkesinde yetiştirilmektedir.

Kültürdeki yeri

Salvia officinalis Balkan Yarımadası'nın batı kıyılarında, özellikle eski Dalmaçya bölgesinde doğal olarak yetişir. Flora of Turkey'e göre Türkiye'de doğal olarak yetişen adaçayı türü esas olarak Salvia fruticosa Mill.'dir; halk arasında Anadolu adaçayı ve acı elma gibi adlarla anılır ve Ege ile Akdeniz kıyılarında kurak maki ve kayalık yamaçlarda bulunur. Dolayısıyla piyasada adaçayı adıyla satılan bitkinin bir bölümü S. fruticosa'dır; bu iki tür birbirine çok benzer, ancak aroma ve yaprak yapısında farklılıklar gösterir.

Bahçede güneşli, iyi süzülen ve kireçli toprakta rahatça gelişir. Çelikle çoğaltılması kolaydır; her ilkbaharda hafif budama bitkiyi sıkı ve verimli tutar. Soğuğa nispeten dayanıklıdır ancak aşırı nemli toprak kökleri çürütebilir.

Mutfakta

Adaçayının yaprakları taze ya da kurutulmuş olarak kullanılır. Türkiye'de en bilinen kullanımı sıcak çay olarak demlenmesidir; ayrıca İtalyan mutfağında tereyağında kızartılmış yaprakları makarna ve etlerde, saltimbocca gibi yemeklerde kullanılır. Kuzey Avrupa'da kümes hayvanı ve domuz etiyle, dolma ve doldurma harçlarıyla eşleşir.

Kurutulmuş yapraklar kapalı bir cam kavanozda ya da kapaklı teneke kutuda, ışıktan ve nemden uzak, serin bir yerde saklanır. Taze yaprak ise buzdolabında nemli kâğıt havluya sarılarak birkaç gün tutulabilir. Aroması kuvvetli olduğundan yemeklerde az miktarda kullanılması yeterlidir.

Bu bitkiyle ilgili ürünlerimiz

Kırıntı Adaçayı Esansı 10 Ml — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Kırıntı

Ürün 10 ml'dir. ; Kullanım şekli: Buhurdanın üst haznesine su koyunuz. ; Suyun içine adaçayı kokulu buhurdanlık esansından tercihe göre…

Adaçayı hakkında

Sık sorulan sorular

Adaçayı nedir?

Adaçayı, gümüşi yeşil yapraklı, kokulu, ballıbabagillerden çalımsı bir bitkidir; yaprakları çay ve baharat olarak kullanılır.

Adaçayının Latince adı nedir?

Bahçe adaçayının bilimsel adı Salvia officinalis L.'dir; Türkiye'de piyasadaki adaçayının bir bölümü ise Salvia fruticosa Mill.'dir.

Adaçayı nerede yetişir?

S. officinalis Balkan kıyılarında, S. fruticosa ise Türkiye'nin Ege ve Akdeniz kıyılarında doğal olarak yetişir.

Adaçayı nasıl saklanır?

Kurutulmuş yaprak, ışıktan ve nemden uzak, kapalı bir kapta serin bir yerde saklanır.

Kaynaklar

Plinius, Naturalis Historia
Dioskorides, De Materia Medica
Davis, P.H. (ed.) Flora of Turkey and the East Aegean Islands
Grieve, M. A Modern Herbal (1931)
Baytop, T. Türkçe Bitki Adları Sözlüğü (TDK, 1994)
Kew Science, Plants of the World Online (POWO)

WhatsApp