Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / TokatTelefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat
Zerdeçal yağı, sarı boyasıyla tanınan zerdeçal kökünün buharla damıtılmasından elde edilen uçucu yağdır. Bahçedeki renk veren toz ile karıştırılmamalıdır: damıtılan yağ, tozun sarı rengini taşımaz; sıcak, topraksı ve baharatlı bir kokusu vardır.
Elde edilişi
Taze ya da kurutulmuş rizomlar parçalanıp buharla damıtılır. Sarı boya maddesi damıtmayla yağa geçmediği için ürün açık sarıdan turuncumsu kehribara kadar değişen bir renkte olur. Yağ verimi düşüktür ve ham maddeye göre değişir.
Curcuma longa, geniş yapraklı, 1 metre kadar boylanan çok yıllık bir otsu bitkidir. Hindistan başlıca üreticidir; Çin, Endonezya ve Tayland da önemli üretim bölgeleridir. Türkiye'de ticari üretimi yoktur, kök ve toz ithal edilir.
Tarihçe
Zerdeçal, Güney Asya'da binlerce yıldır hem baharat hem de boya bitkisi olarak kullanılmıştır. Adının Farsça kökenli olduğu ve sarı kök anlamına gelen bir sözden geldiği kabul edilir.
Baharat yollarıyla Arap dünyasına, oradan Anadolu'ya ulaşmış; Osmanlı aktar dükkânlarında toz ve kök olarak satılmıştır. Dokuma boyamacılığında ve pilavlarda renk verici olarak da kullanılmıştır.
Renk, koku ve yapısı
Yağ akışkan kıvamlıdır; kokusu topraksı, odunsu ve hafif baharatlıdır. Kokulu bileşenlerinin başında turmeron türevleri, zingiberen ve ar-kurkumen gibi seskiterpenler gelir. Sarı kurkuminoid boya maddeleri ise yağda bulunmaz, bu nedenle toz zerdeçaldan farklı olarak yağ cildi ve kumaşı boyamaz.
Kullanımı
Zerdeçal yağı koku sanayisinde, parfümeride ve sabun, mum ve oda kokusu karışımlarında düşük oranlarda kullanılır. Masaj yağı karışımlarında seyreltik olarak yer alabilir.
Güvenlik notu: Uçucu yağlar çok yoğundur. Zerdeçal yağı saf haliyle doğrudan cilde sürülmemeli, mutlaka bir taşıyıcı yağla seyreltilmelidir. Yutulmamalı, gözle temasından kaçınılmalı, çocukların ulaşamayacağı yerde saklanmalıdır.
Saklama: Işık, ısı ve havadan uzakta, ağzı sıkıca kapalı koyu cam şişede saklanır; uzun süre açık kalırsa kokusu bozulur.
Sık sorulan sorular
Zerdeçal yağı nedir?
Zerdeçal köklerinden buharla damıtılarak elde edilen, topraksı kokulu uçucu yağdır.
Zerdeçal yağı nasıl elde edilir?
Rizomlar küçük parçalara ayrılıp damıtma kazanında buharla işlenir; yoğuşan sudan ayrılan yağ toplanır.
Zerdeçal yağı neden toz zerdeçal gibi sarı boyamaz?
Sarı rengi veren kurkuminoidler damıtmayla yağa geçmez; yağın rengi yalnızca uçucu bileşenlerden gelir.
Zerdeçal yağı nasıl saklanır?
Koyu cam şişede, ağzı kapalı ve serin bir yerde tutulur.
Kaynaklar
Plinius, Naturalis Historia (MS 1. yy). Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994. Mabberley, D.J., Mabberley's Plant-Book, 3. baskı, Cambridge University Press, 2008. Tisserand, R. & Young, R., Essential Oil Safety, 2. baskı, Churchill Livingstone, 2014. Dalby, A., Dangerous Tastes: The Story of Spices, British Museum Press, 2000.