Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Portakal Yağı (Citrus sinensis) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Portakal Yağı fotoğraf 1Portakal Yağı fotoğraf 2Portakal Yağı fotoğraf 3Portakal Yağı fotoğraf 4
Fotoğraflar: Emőke Dénes, CC BY-SA 4.0 · Forest and Kim Starr, CC BY 2.0 · Syrio, CC BY-SA 4.0 · Salil Kumar Mukherjee, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Portakal Yağı

Citrus sinensis (L.) Osbeck

Diğer adları
Tatlı portakal yağı, sweet orange oil (İng.); INCI: Citrus Sinensis Peel Oil
Kaynak bitkinin familyası
Rutaceae (Sedefotugiller)
Elde edildiği kısım
Meyve kabuğu

Portakal yağı, portakal meyvesinin kabuğundan soğuk sıkımla elde edilen, tatlı, taze ve meyvemsi kokulu uçucu yağdır. Meyve suyu sanayisinin yan ürünü olarak büyük miktarda üretilir ve dünyada en çok kullanılan koku maddelerinden biridir. Kokusu, kabuğun kendisini ovduğunuzda çıkan kokunun yoğunlaşmış halidir.

Elde edilişi

Yağ, kabuğun yüzeyindeki küçük keseciklerin ezilmesi ya da kazınmasıyla ortaya çıkar. Meyve suyu fabrikalarında kabuk, makinelerle baskı altında ezilir; çıkan yağ-su karışımı santrifüjle ayrılır. Buharla damıtma da yapılabilir ama soğuk sıkım yağı taze kokusu nedeniyle tercih edilir. Meyvenin kabuğu yağ bakımından zengindir; bir ton meyveden birkaç kilogramlık yağ çıkar.

Portakal ağacı Çin ve Güneydoğu Asya kökenli, her dem yeşil bir ağaçtır. Mandalina ile pomelonun melezinden doğduğu kabul edilir. Dünya portakal üretimi Brezilya, ABD ve Akdeniz ülkelerinde yoğundur. Türkiye'de Adana, Mersin, Antalya, Hatay'ın Dörtyol ve Ege kıyıları başlıca portakal bölgeleridir.

Tarihçe

Tatlı portakal, Çin'den Hindistan ve Akdeniz'e ticaretle yayılmıştır. Avrupa'ya ulaşması 15. ve 16. yüzyıllarda Portekizli tüccarlarca olmuştur; Türkçede portakal sözcüğü bu yüzden Portekiz'den, Portugal adından gelir. Daha önce Akdeniz'de yaygın olan acı portakal ya da turunç idi.

Osmanlı bahçelerinde ve saray mutfağında turunçgiller önemli yer tutardı; portakal çiçeği suyu ve reçelleri bu geleneğin parçasıdır. Mabberley'in eseri turunçgillerin sınıflandırma geçmişini ve kökenini özetler.

Renk, koku ve yapısı

Portakal yağı sarıdan turuncu-kahverengiye kadar değişen renkte, akışkan bir sıvıdır. Kokusu taze, tatlı ve meyvemsidir. İçeriğinin büyük bölümü, yaklaşık yüzde doksan ve üzerinde olmak üzere limonendir; bunun yanında az miktarda mirsen, linalool ve oktanal gibi koku bileşenleri bulunur. Oda sıcaklığında akıcıdır ve donmaz.

Kullanımı

Portakal yağı gıda sanayisinde içecek, şekerleme, bisküvi ve tatlı aromalarında kullanılır. Sabun, şampuan, duş jeli, el ve vücut ürünlerinde, temizlik ürünlerinde ve oda kokusunda yaygın olarak yer alır. Mum yapımında ve el yapımı sabunlarda tatlı bir meyve notu sağlar.

Güvenlik notu: Portakal yağı saf haliyle doğrudan cilde sürülmemeli, bir taşıyıcı yağla seyreltilmelidir. Yutulmamalı, gözle temasından kaçınılmalı, çocukların ve evcil hayvanların ulaşamayacağı yerde tutulmalıdır. Oksitlenmiş yağ cildi tahriş edebileceğinden eskimiş şişe kullanılmamalıdır.

Saklama: Turunçgil yağları çabuk oksitlenir. Koyu renkli cam şişede, kapağı sıkı kapalı, serin ve karanlık yerde, mümkünse buzdolabının dışında ama soğuk bir yerde saklanır; açıldıktan sonra bir iki yıl içinde kullanılması uygundur.

Sık sorulan sorular

Portakal yağı nedir?

Portakal meyvesinin kabuğundan soğuk sıkımla elde edilen, ana bileşeni limonen olan uçucu yağdır.

Portakal yağı nasıl elde edilir?

Kabuktaki yağ keseleri makinelerle ezilir, çıkan yağ-su karışımı santrifüjle ayrılır.

Portakal yağı nasıl saklanır?

Koyu cam şişede, ağzı kapalı, ışıktan ve ısıdan uzakta saklanır; oksitlendiği için uzun süre açık bırakılmaz.

Portakal yağının rengi neden turuncuya yakındır?

Soğuk sıkımla kabuğun doğal renk maddeleri de yağa geçer; bu nedenle renk sarıdan turuncuya kadar değişebilir.

Kaynaklar

Mabberley, D.J., Mabberley's Plant-Book, 3. baskı, Cambridge University Press, 2008.
Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994.
Tisserand, R. & Young, R., Essential Oil Safety, 2. baskı, Churchill Livingstone, 2014.
Grieve, M., A Modern Herbal, Londra, 1931.

WhatsApp