Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Nane Yağı (Mentha × piperita) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Nane Yağı fotoğraf 1Nane Yağı fotoğraf 2Nane Yağı fotoğraf 3
Fotoğraflar: Kızıl, CC BY-SA 4.0 · Photo by David J. Stang, CC BY-SA 4.0 · Mockingbird291, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Nane Yağı

Mentha × piperita L.

Diğer adları
Biberminti yağı, peppermint oil (İng.); INCI: Mentha Piperita Oil
Kaynak bitkinin familyası
Lamiaceae (Ballıbabagiller)
Elde edildiği kısım
Yaprak ve çiçekli sürgün uçları (otsu kısım)

Nane yağı, biberminti bitkisinin yapraklı ve çiçekli uçlarından buharla damıtılarak elde edilen, berrak ve keskin serinlikte kokan uçucu yağdır. Kokusunun belirleyici bileşeni mentoldür. Diş macunundan şekerlemeye, sabundan oda kokusuna kadar çok geniş bir alanda koku ve aroma verici olarak yer alır; dünyada en çok üretilen uçucu yağlardan biridir.

Elde edilişi

Nane yağı, çiçeklenme döneminde biçilen ve tarlada kısmen kurumaya bırakılan otun buhar kazanlarında damıtılmasıyla elde edilir. Buharla sürüklenen yağ, soğutucuda suyun üzerinde ayrışır ve toplanır. Verim bitkinin cinsine, hasat zamanına ve kurutma düzeyine göre değişir; taze otun yüzde birinden azı yağa dönüşür.

Biberminti, su nanesi (Mentha aquatica) ile yeşil nanenin (Mentha spicata) doğal melezidir. Melez olduğu için tohum vermez, toprak altı sürgünleriyle çoğalır. Yaklaşık bir metreye ulaşan, kenarları dişli, mor kızıl saplı bir çok yıllık otdur. Avrupa'da ve Kuzey Amerika'da geniş tarlalarda yetiştirilir. Türkiye'de nane türleri hem doğada hem bahçelerde yaygındır; Anadolu mutfağında kurutulmuş nane her sofranın parçasıdır.

Tarihçe

Nane cinsinin adı, Yunan mitolojisindeki Minthe'den gelir; anlatıya göre su perisi Minthe, Hades'in sevgilisiyken Persephone tarafından bir otun köküne dönüştürülmüştür. Dioskorides ve Plinius nane türlerini ayrıntılı biçimde anar; Romalılar sofraları nane demetleriyle ovalar, sofra kokusu olarak kullanırdı.

Biberminti ise görece yenidir. İngiltere'de 17. yüzyılın sonlarında ayrı bir tür olarak tanımlandı ve 18. yüzyıldan itibaren damıtılıp ticarete konuldu. Anadolu'da nane çok eski bir mutfak ve çay otudur; Baytop'un sözlüğünde onlarca yerel nane adı kayıtlıdır.

Renk, koku ve yapısı

Nane yağı renksiz ya da çok açık sarı, akışkan ve berraktır. Kokusu ferah, taze, hafif otsu ve belirgin biçimde serindir; deriye değdiğinde serinlik duyusu bırakması mentol sayesindedir. Başlıca kokulu bileşenleri mentol ile mentondur, ayrıca az miktarda mentil asetat, sineol ve limonen içerir. Oda sıcaklığında akıcıdır; soğukta bulanıklaşıp mentol kristalleri ayrışabilir, bu durum kusur sayılmaz.

Kullanımı

Gıda sanayisinde sakız, şekerleme, çikolata ve içecek aromalarında, diş macunu ve ağız bakım ürünlerinde koku verici olarak kullanılır. Sabun, şampuan, banyo ürünleri ve masaj yağlarında birkaç damlalık oranlarda yer alır. Oda kokusu, buhurdanlık ve koku dağıtıcılarda ferah bir not katar.

Güvenlik notu: Nane yağı çok yoğundur. Saf haliyle doğrudan cilde sürülmemeli, mutlaka badem, zeytin ya da jojoba gibi bir taşıyıcı yağla seyreltilerek kullanılmalıdır. Yutulmamalı, gözle ve mukozayla temasından kaçınılmalı, çocukların ve evcil hayvanların erişemeyeceği yerde tutulmalıdır.

Saklama: Işık, ısı ve havayla bozulur. Ağzı sıkı kapalı, koyu renkli cam şişede, serin ve karanlık yerde saklanmalıdır; uygun koşulda yıllarca kokusunu korur, bozulan yağın kokusu keskinleşir.

Sık sorulan sorular

Nane yağı nedir?

Biberminti bitkisinin yaprak ve çiçekli uçlarından buharla damıtılarak elde edilen, ana kokulu bileşeni mentol olan uçucu yağdır.

Nane yağı nasıl elde edilir?

Tarlada biçilen ot kısmen kurutulur, buhar kazanına doldurulur; buharla sürüklenen yağ soğutucuda sudan ayrışarak toplanır.

Nane yağı nasıl saklanır?

Işıktan uzakta, ağzı kapalı koyu cam şişede ve serin bir yerde saklanır.

Nane yağı neden soğukta bulanıklaşır?

İçindeki mentol düşük sıcaklıkta kristalleşebilir; yağ oda ısısına gelince yeniden berraklaşır.

Kaynaklar

Dioskorides, De Materia Medica (MS 1. yy).
Plinius, Naturalis Historia (MS 1. yy).
Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994.
Mabberley, D.J., Mabberley's Plant-Book, 3. baskı, Cambridge University Press, 2008.
Tisserand, R. & Young, R., Essential Oil Safety, 2. baskı, Churchill Livingstone, 2014.
Grieve, M., A Modern Herbal, Londra, 1931.

WhatsApp