Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / TokatTelefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat
Menengiç yağı, Güneydoğu Anadolu'nun ünlü menengiç kahvesine adını veren yabani fıstık ağacının küçük meyvelerinden elde edilir. Yeşilimsi renkli, reçinemsi kokulu bu yağ, Antep fıstığının yakın akrabasından çıktığı için botanik açıdan da ilgi çekicidir.
Elde edilişi
Menengiç meyveleri sonbaharda olgunlaşınca toplanır, kurutulur ve sıcak ya da soğuk presle sıkılır; meyvede yağ oranı yüksektir. Yağ kendiliğinden yeşilimsi tonda akar ve yoğun bir kokusu vardır. Meyvelerin kavrulup öğütülmesiyle elde edilen menengiç kahvesi ise yağ açısından da zengindir.
Pistacia terebinthus, Akdeniz havzasında yabani olarak yetişen, yaprağını döken küçük bir ağaç ya da çalıdır; bileşik yapraklı, kırmızıdan siyaha dönen küçük meyveleri salkım halinde taşır. Antep fıstığıyla aynı cinstendir. Türkiye'de Güneydoğu Anadolu'da Gaziantep, Şanlıurfa, Diyarbakır, Mardin ve Siirt çevresinde, ayrıca Ege ve Akdeniz yamaçlarında yabani olarak yetişir; meyveleri bu bölgelerde köylüler tarafından toplanır.
Tarihçe
Terebinth ağacı Antik Çağ'dan beri tanınan bir bitkidir. Dioskorides ve Plinius ağacın reçinesinden ve meyvelerinden söz eder; Yunanca “terebinthos” sözcüğü Latince terebinthus adının kökenidir. Reçinesi Antik Çağ'da Ege adalarından ihraç edilen değerli bir ürün olmuştur.
Anadolu'da menengiç meyvesi yüzyıllardır köy hayatında toplanan, kahve ve ekmek yapımında değerlendirilen bir üründür. Menengiç sözcüğünün kökeni kesin değildir; Güneydoğu'da “bıttım”, Ege'de “çitlembik” gibi farklı adlarla da anılır. Menengiç kahvesi Gaziantep ve çevresinde bugün de ikram kültürünün bir parçasıdır.
Renk, koku ve yapısı
Menengiç yağı yeşilimsi sarıdan koyu yeşile uzanan renkte, orta kıvamlı ve yoğun kokulu bir yağdır; kokusu reçinemsi, odunsu ve fıstık ailesine özgüdür. Yağ asidi bileşiminde oleik, linoleik ve palmitik asit bulunur. Soğuk havada kıvamı koyulaşır, bulanıklaşabilir. Doğal yağ güçlü kokusunu ve rengini korur.
Kullanımı
Menengiç yağı yerel mutfakta sınırlı olarak kullanılır; menengiç kahvesinin kendine özgü kıvamı ve tadı meyvedeki doğal yağdan kaynaklanır. Kahve, kavrulmuş meyvelerin süt ve şekerle pişirilmesiyle hazırlanır ve Güneydoğu'da ikram sofrasının tanınmış içeceğidir.
Kozmetik alanında cilt ve saç bakım ürünlerinde, masaj yağlarında ve sabunlarda yer alır; sabun yapımında yağın güçlü kokusu nedeniyle az miktarda ve yağ karışımının bir bölümü olarak eklenir. Geleneksel olarak yöresel sabunlarda kullanıldığı da anlatılır.
Saklama: Serin, karanlık ve ağzı kapalı kapta saklanmalıdır. Isı ve ışık acılaşmayı hızlandırır. Koyu cam şişede birkaç ay boyunca kullanılabilir; ekşi ya da boyalı koku oluşursa atılmalıdır.
Sık sorulan sorular
Menengiç yağı nedir?
Menengiç ağacının küçük meyvelerinden preslenerek elde edilen, yeşilimsi renkli ve reçinemsi kokulu bitkisel yağdır.
Menengiç yağı nasıl elde edilir?
Olgun meyveler toplanıp kurutulur, ezilir ve preslenir; yağ süzülerek şişelenir.
Menengiç yağının rengi neden yeşilimsidir?
Meyvedeki doğal klorofil ve diğer bitkisel pigmentler yağa geçtiği için renk yeşile çalar; rafine edildiğinde açılır.
Menengiç yağı nasıl saklanır?
Koyu cam şişede, serin ve karanlık yerde, ağzı kapalı olarak saklanır.
Kaynaklar
Dioskorides, De Materia Medica (MS 1. yy). Plinius, Naturalis Historia (MS 1. yy). Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994. Mabberley, D.J., Mabberley's Plant-Book, 3. baskı, Cambridge University Press, 2008.