Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Keklik Üzümü Yağı (Wintergreen) (Gaultheria procumbens) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Keklik Üzümü Yağı (Wintergreen) fotoğraf 1Keklik Üzümü Yağı (Wintergreen) fotoğraf 2Keklik Üzümü Yağı (Wintergreen) fotoğraf 3Keklik Üzümü Yağı (Wintergreen) fotoğraf 4
Fotoğraflar: Agnieszka Kwiecień, Nova, CC BY-SA 4.0 · Krzysztof Ziarnek, Kenraiz, CC BY-SA 4.0 · Magpieturtle, CC BY 4.0 · Hedwig Storch, CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Keklik Üzümü Yağı (Wintergreen)

Gaultheria procumbens L.

Diğer adları
Wintergreen yağı, kış yeşili yağı; İngilizce: Wintergreen oil, teaberry oil, checkerberry oil
Kaynak bitkinin familyası
Ericaceae (Fundagiller)
Elde edildiği kısım
Yaprak

Keklik üzümü adı piyasada çoğunlukla wintergreen yağı için kullanılır. Yağ, Kuzey Amerika'nın yer örtücü çalısı Gaultheria procumbens yapraklarından damıtılır ve ana bileşeni metil salisilattır. Sakız ve diş macunu aromasının tarihsel kaynağıdır, ancak çok yoğun bir yağdır: yutulması çok tehlikelidir ve saf haliyle asla sürülmemelidir.

Elde edilişi

Yağ, yaprakların buharla damıtılmasıyla elde edilir. Geleneksel üretimde yapraklar damıtmadan önce bir süre suda bekletilir; bu sırada bitkideki glikozit bileşik parçalanır ve metil salisilat serbest kalır. Damıtılan yağın büyük kısmı metil salisilattan oluşur; bu oran çok yüksektir.

Kaynak bitki Gaultheria procumbens, fundagiller familyasından, her dem yeşil kalan, yerde yayılan küçük bir çalıdır. Parlak ve deri gibi sert yaprakları, beyaz çan biçimli çiçekleri ve kırmızı meyveleri vardır. Doğal yayılış alanı Kuzey Amerika'nın doğusundaki serin ve asitli topraklı ormanlıklardır. Türkiye'de ticari üretimi yoktur; keklik üzümü adı ticarette wintergreen yağı anlamında kullanılır.

Tarihçe

Cinsin adı, 18. yüzyılda Kanada'da yaşamış hekim ve botanikçi Jean-François Gaultier anısına verilmiştir. Wintergreen adı ise bitkinin kışın da yeşil kalmasından gelir.

Yağın kokusu, uzun yıllar sakız, şekerleme, diş macunu ve gazlı içecek aromalarının simgesi olmuştur. Günümüzde piyasadaki wintergreen aromalarının büyük bölümü doğal damıtmadan değil, sentetik metil salisilattan elde edilir; etikette doğal bitki kaynağı belirtilmeyen ürünlerin sentetik olduğu varsayılmalıdır.

Renk, koku ve yapısı

Keklik üzümü yağı renksiz ya da çok açık sarı, hafif pembemsi bir sıvıdır. Kokusu serin, tatlımsı, keskin ve mentolümsü olarak tarif edilir; çoğu insanın tanıdığı sakız ve diş macunu kokusudur. Ana kokulu bileşen metil salisilattır ve yağın hemen tamamı bu bileşenden oluşur. Akışkandır, soğukta kolay kolay katılaşmaz.

Kullanımı

ÖNEMLİ GÜVENLİK UYARISI: Wintergreen yağı çok yoğun bir uçucu yağdır. Yutulması çok tehlikelidir; küçük miktarlar bile ciddi sonuçlar doğurabilir, bu nedenle kesinlikle çocukların erişemeyeceği yerde ve çocuk emniyetli kapakla saklanmalıdır. Saf haliyle doğrudan cilde sürülmemeli, mutlaka bir taşıyıcı yağla yüksek oranda seyreltilmelidir. Gözle teması ve yutulması kesinlikle önlenmelidir.

Yağ yemeklik değildir ve mutfakta kullanılmaz. Ticarette yalnızca çok düşük oranlarda ürün sanayisinde koku ve aroma bileşeni olarak, ayrıca bazı sabun ve oda kokularında yer alır.

Saklarken ağzı sıkıca kapalı, koyu renkli cam şişe kullanılmalı; ışıktan ve ısıdan uzak serin bir yerde tutulmalıdır.

Sık sorulan sorular

Keklik üzümü (wintergreen) yağı nedir?

Gaultheria procumbens yapraklarından damıtılan, ana bileşeni metil salisilat olan çok yoğun bir uçucu yağdır. Piyasada bu ad wintergreen yağı için kullanılır.

Wintergreen yağı yutulabilir mi, saf sürülür mü?

Hayır. Yutulması çok tehlikelidir ve saf halde cilde sürülmemelidir; ürün çocuklardan uzak tutulmalıdır.

Piyasadaki wintergreen kokusu doğal mıdır?

Çoğu zaman değildir. Sakız ve diş macunu aromalarında kullanılan wintergreen kokusunun büyük kısmı sentetik metil salisilattan gelir.

Kaynaklar

Tisserand, R. & Young, R., Essential Oil Safety, 2. baskı, Churchill Livingstone, 2014.
Grieve, M., A Modern Herbal, Londra, 1931.
Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994.
Mabberley, D.J., Mabberley's Plant-Book, 3. baskı, Cambridge University Press, 2008.

WhatsApp