Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / TokatTelefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat
İzmir kekiği yağı, Ege kekiği yağı, oregano oil (İng.); INCI: Origanum Onites Oil
Kaynak bitkinin familyası
Lamiaceae (Ballıbabagiller)
Elde edildiği kısım
Çiçekli otsu kısım (yaprak ve çiçek durumu)
Kekik yağı, Ege ve Akdeniz dağlarının kokulu kekiklerinden buharla damıtılan, yoğun, sıcak ve baharatlı kokulu uçucu yağdır. Türkiye, dünyanın en büyük kekik üreticisi ve ihracatçısı ülkelerinden biridir; kokunun ana bileşeni karvakroldür. Çok güçlü olduğu için damla ölçüsünde, dikkatle kullanılır.
Elde edilişi
Yağ, çiçeklenme döneminde toplanıp kurutulan otun buhar kazanlarında damıtılmasıyla elde edilir. Kuru otun yağ oranı tür ve yetiştiği yere göre belirgin farklılık gösterir; genellikle yüzde bir ile üç arasında seyreden değerlerle anılır.
Origanum onites, yarı çalımsı, tüylü ve yoğun kokulu bir kekiktir. Türkiye'de Ege ve Akdeniz kıyılarındaki kurak, kireçli yamaçlarda doğal olarak yetişir; İzmir, Muğla, Aydın ve Denizli dolaylarında toplanır. Halk arasında kekik adı yalnızca Origanum değil, Thymbra, Thymus ve Satureja gibi yakın cinslerin bazı türleri için de kullanılır; bu yüzden etiketteki Latince ad önemlidir.
Tarihçe
Origanum adı Yunancada dağ anlamına gelen oros ile ışıltı, neşe anlamındaki ganos sözcüklerinden türetilir, yani dağın süsü gibi yorumlanır. Dioskorides ve Plinius kekik türlerinden söz eder; Akdeniz mutfağında kurutulmuş kekik çok eski bir baharattır.
Anadolu'da kekik yüzyıllardır dağ köylerinde toplanan, kurutulup sofraya ve ihracata giden bir üründür. Damıtılmış yağı ise daha çok 20. yüzyılda ticari bir ürün haline gelmiştir. Baharat ticaretinin ayrıntıları için Dalby'nin eseri iyi bir kaynaktır.
Renk, koku ve yapısı
Kekik yağı açık sarıdan kehribar kırmızısına kadar değişen renkte, akışkan bir sıvıdır. Kokusu keskin, sıcak, baharatlı ve hafif fenoliktir. Başlıca bileşenleri karvakrol ve timoldür; bunlara p-simen ve gama-terpinen eşlik eder. Karvakrol oranı yağın bitkisel kökenine göre geniş bir aralıkta değişir. Oda sıcaklığında akıcıdır, soğukta bulanıklaşabilir.
Kullanımı
Kekik yağı uçucu aroma bileşenleri yönünden zengin olduğundan gıda sanayisinde çok düşük dozlarda aroma verici olarak yer alır; evde yemeğe doğrudan katılması önerilmez, bunun için kurutulmuş kekik kullanılır. Sabunlarda, bakım ve banyo ürünlerinde ve ev temizlik ürünlerinde koku verici olarak bulunur.
Güvenlik notu: Kekik yağı fenol bileşenleri nedeniyle bütün uçucu yağlar içinde cildi en çok tahriş edenlerdendir. Saf haliyle kesinlikle cilde sürülmemeli, mutlaka bir taşıyıcı yağla çok düşük oranda seyreltilmelidir. Yutulmamalı, gözle ve mukozayla temasından sakınılmalı, çocuklardan uzak tutulmalıdır.
Saklama: Koyu cam şişede, kapağı sıkı kapalı, serin ve karanlıkta saklanır; ışık ve sıcak kokusunu bozar.
Sık sorulan sorular
Kekik yağı nedir?
Kekik otunun çiçekli kısımlarından buharla damıtılan, ana bileşeni karvakrol olan yoğun kokulu uçucu yağdır.
Kekik yağı nasıl elde edilir?
Kurutulmuş kekik buhar kazanına konur, buhar kekiğin yağını sürükler ve soğutucuda yağ sudan ayrışır.
Kekik yağı ile kekik suyu arasındaki fark nedir?
Kekik yağı damıtımın yoğun uçucu fazıdır; kekik suyu ise aynı damıtımda yağın az çözündüğü sulu kısımdır ve çok daha seyrektir.
Kekik yağı nasıl saklanır?
Işıktan korunan, koyu renkli, ağzı sıkı kapalı cam şişede serin yerde saklanır.
Kaynaklar
Dioskorides, De Materia Medica (MS 1. yy). Plinius, Naturalis Historia (MS 1. yy). Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994. Dalby, A., Dangerous Tastes: The Story of Spices, British Museum Press, 2000. Tisserand, R. & Young, R., Essential Oil Safety, 2. baskı, Churchill Livingstone, 2014.