Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Ardıç Yağı (Juniperus communis) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Ardıç Yağı fotoğraf 1Ardıç Yağı fotoğraf 2Ardıç Yağı fotoğraf 3Ardıç Yağı fotoğraf 4
Fotoğraflar: W.carter, CC BY-SA 4.0 · Ryan Hodnett, CC BY-SA 4.0 · Ivar Leidus, CC BY-SA 4.0 · W.carter, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Ardıç Yağı

Juniperus communis L.

Diğer adları
Adi ardıç yağı, ardıç meyvesi yağı, juniper berry oil (İng.); INCI: Juniperus Communis Fruit Oil
Kaynak bitkinin familyası
Cupressaceae (Servigiller)
Elde edildiği kısım
Olgun mor-siyah kozalak meyve (galbul)

Ardıç yağı, dağ yamaçlarının dayanıklı iğne yapraklı çalısı olan adi ardıcın mor-siyah meyvelerinden buharla damıtılan, odunsu, reçineli ve hafif tatlı kokulu bir uçucu yağdır. Cin içkisine karakterini veren aynı meyveler, parfüm ve banyo ürünlerinde de koku olarak kullanılır. Ardıç, Anadolu dağlarının en eski ve en tanıdık ağaçlarındandır.

Elde edilişi

Yağ, iki ya da üç yılda olgunlaşan meyvelerin ezilip buhar kazanlarında damıtılmasıyla elde edilir. Meyvelerdeki yağ oranı genellikle yüzde bir ile üç aralığında anılır; olgunluk, kurutma süresi ve yöreye göre değişir.

Juniperus communis, iğne biçimli, sivri uçlu yapraklara sahip, çalı ya da küçük ağaç boyunda bir bitkidir. Botanik açıdan meyve sayılan mavi-siyah yapı aslında etlenmiş kozalak pullarından oluşur. Kuzey Yarımküre'nin geniş bir kuşağında yayılış gösterir. Türkiye'de ise özellikle Doğu ve Kuzey Anadolu'nun yüksek dağlarında, Toros ve Karadeniz dağlarında yetişir. Ticari meyve ve yağ üretimi Balkanlar, İtalya ve Doğu Avrupa'da yapılır.

Tarihçe

Ardıç, Akdeniz ve Anadolu halklarının eski bir ağacıdır. Dioskorides arkeuthos adıyla ardıçtan söz eder; Plinius da ardıç türlerini Roma dünyasındaki kullanımıyla kaydeder. Ardıç ağacı sağlam ve kokulu odunu nedeniyle yapı, mobilya ve yakacak olarak da değer görmüştür.

İçki geleneğinde ardıç meyveleri 17. yüzyıl Hollanda'sında jenever adıyla damıtılan içkinin aroma kaynağı oldu; sonradan gin olarak dünyaya yayıldı. Latince Juniperus adı ardıcı tanımlayan eski bir sözcükten gelir. Türkçedeki ardıç adı ve kuşu ile ağacı ilişkilendiren anlatılar Baytop'un sözlüğünde yöresel adlarla birlikte bulunabilir.

Renk, koku ve yapısı

Ardıç yağı renksiz ya da çok açık sarı-yeşilimsi, akışkan bir sıvıdır. Kokusu orman gibi, odunsu, reçineli, hafif tatlı ve ferahtır. Başlıca kokulu bileşenleri alfa-pinen, sabinen, mirsen ve limonendir. Oda sıcaklığında akıcıdır ve havayla temas ettikçe terebentine benzeyen bir koku kazanır.

Kullanımı

Ardıç yağı sabun, banyo ürünleri, masaj yağları ve erkek kolonyalarında koku verici olarak kullanılır. Gıdada çok düşük dozlarda aroma olarak yer alır; mutfakta bunun yerine kurutulmuş ardıç meyvesi sosların, marinelerin ve et yemeklerinin baharatı olarak kullanılır. Oda kokusu ve buhurdanlıkta odunsu, ormanımsı bir not sağlar.

Güvenlik notu: Ardıç yağı saf haliyle doğrudan cilde sürülmemeli, bir taşıyıcı yağla seyreltilmelidir. Yutulmamalı, gözle temasından kaçınılmalı, çocukların ve evcil hayvanların ulaşamayacağı yerde tutulmalıdır. Hamile ve emziren kişiler uçucu yağ kullanmadan önce uzmana danışmalıdır.

Saklama: Koyu cam şişede, kapağı sıkı kapalı, serin ve karanlık yerde saklanır. Hava ve ışık yağı çabuk koyulaştırır ve kokusunu bozar.

Sık sorulan sorular

Ardıç yağı nedir?

Adi ardıç ağacının olgun meyvelerinden buharla damıtılan, odunsu ve reçineli kokulu uçucu yağdır.

Ardıç yağı nasıl elde edilir?

Meyveler ezilir, buhar kazanında damıtılır; buharla sürüklenen yağ soğutucuda sudan ayrılarak toplanır.

Ardıç yağı ile ardıç katranı aynı şey midir?

Hayır. Ardıç yağı meyveden buharla damıtılan uçucu yağdır; ardıç katranı ise başka bir türün odunundan kuru damıtmayla elde edilen koyu bir üründür.

Ardıç yağı nasıl saklanır?

Işıktan uzakta, kapağı kapalı koyu cam şişede ve serin yerde saklanır.

Kaynaklar

Dioskorides, De Materia Medica (MS 1. yy).
Plinius, Naturalis Historia (MS 1. yy).
Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994.
Mabberley, D.J., Mabberley's Plant-Book, 3. baskı, Cambridge University Press, 2008.
Tisserand, R. & Young, R., Essential Oil Safety, 2. baskı, Churchill Livingstone, 2014.
Grieve, M., A Modern Herbal, Londra, 1931.

WhatsApp