Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / TokatTelefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat
Kuzeydoğu Afrika ve Arap Yarımadası'nın sıcak, kurak bölgelerinden gelen, sarı çiçekli bir baklagil çalısıdır. Türkiye'de doğal olarak yetişmez; kurutulmuş yaprakları ve baklaları yüzyıllardır ithal edilerek aktarlarda satılır. Adı, Arapçada "Mekke'nin senası" anlamına gelen "sanâ mekkî"den gelir.
Botanik özellikleri
0,5–1,5 m boylanan, çok yıllık bir çalıdır. Yaprakları bileşik ve tüy biçimlidir; her yaprakta 4–8 çift, ince uzun, sivri uçlu, açık yeşil yaprakçık bulunur. Aktarlarda satılan "sinameki yaprağı" bu yaprakçıklardır.
Çiçekleri sarı renkli, beş taç yapraklıdır ve dik salkımlar hâlinde açar. Meyvesi yassı, hafif kıvrık, kâğıt inceliğinde, yeşilimsi kahverengi bir baklagildir; içinde 5–7 tohum taşır.
Doğal yayılış alanı Mısır, Sudan, Somali ve Arap Yarımadası'dır. Bugün en çok Hindistan'ın güneyinde (Tirunelveli bölgesi) ve Sudan'da tarımı yapılır. Sıcağa ve kuraklığa dayanıklıdır, kumlu topraklarda yetişir.
Tarihçe
Sinameki, Orta Çağ'da Arap hekimleri aracılığıyla tanınmış bir bitkidir. 9. yüzyıldan itibaren Arapça bitki ve tıp kitaplarında "sanâ" adıyla geçer; en değerli sayılan mal Mekke üzerinden geldiği için "sanâ mekkî" denmiştir. Türkçedeki "sinameki" adı buradan gelir.
Bitki, İtalya'daki Salerno tıp okulu ve Arapçadan yapılan çeviriler yoluyla Orta Çağ Avrupa'sına ulaşmış; İskenderiye limanından gemilerle taşındığı için Avrupa'da "Alexandrian senna" (İskenderiye senası) diye anılmıştır. 19. yüzyılda Hindistan'da tarımı başlayınca "Tinnevelly senna" adı yaygınlaşmıştır. Osmanlı döneminde de hacılar ve kervanlar aracılığıyla Anadolu'ya gelen başlıca aktar ürünlerinden biridir.
Kültürdeki yeri
Hac yolculuğundan dönenlerin getirdiği hediyeler arasında yer alması, bitkinin Anadolu'daki adına ve ününe katkıda bulunmuştur. Aktar dükkânlarının en eski ve en bilinen ürünlerindendir; adı halk arasında neredeyse herkesçe bilinir.
Mutfakta
Mutfakta kullanılan bir bitki değildir. Aktarlarda kurutulmuş yaprak ve bakla olarak ya da süzen poşet çay biçiminde satılır. Kullanmadan önce ambalaj üzerindeki bilgileri okuyunuz.
Sık sorulan sorular
Sinameki nedir?
Sinameki (Senna alexandrina), Kuzeydoğu Afrika ve Arap Yarımadası kökenli, sarı çiçekli bir baklagil çalısıdır. Kurutulmuş yaprakları ve baklaları aktarlarda satılır.
Sinameki adı nereden gelir?
Arapçadaki "sanâ mekkî" (Mekke senası) ifadesinden gelir. Orta Çağ'da en değerli sayılan sena Mekke üzerinden geldiği için bu adı almıştır.
Sinameki Türkiye'de yetişir mi?
Doğal olarak yetişmez. Bugün en çok Hindistan'ın güneyinde ve Sudan'da tarımı yapılır; Türkiye'ye ithal edilir.
Sinamekinin hangi kısmı kullanılır?
Yaprakçıkları ve olgun, yassı meyveleri (baklaları) kullanılır.
Kaynaklar
Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994. Grieve, M., A Modern Herbal, Londra, 1931. Mabberley, D.J., Mabberley's Plant-Book, 3. baskı, Cambridge University Press, 2008.