Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / TokatTelefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat
Rheum palmatum L., Rheum officinale Baill. ve diğer Rheum türleri
Diğer adları
Ravent, ravent kökü, Çin ravendi; Doğu Anadolu'da yabani Rheum ribes için ışgın, uçgun; İngilizce rhubarb
Familya
Polygonaceae (Karabuğdaygiller)
Kullanılan kısım
Kurutulmuş kök ve köksap
Ravent kökü, yüzyıllar boyunca Asya'dan Avrupa'ya taşınan en değerli ticaret mallarından biri olmuş, sarı renkli ve acımsı kokulu bir köktür. Aktarda satılan ravent, Çin'de ve Orta Asya'da yetişen Rheum türlerinden gelir. Anadolu'nun yüksek dağlarında ise onun akrabası olan yabani ışgın, ilkbaharda taze sapları yenen bir bahar bitkisi olarak tanınır.
Botanik özellikleri
Rheum cinsi, büyük yapraklı, kalın sapları ve güçlü, etli köksapları olan çok yıllık otlardan oluşur. Yapraklar geniş, elle ayrılmış ya da yuvarlak biçimli ve yer yer kırışık olabilir. Yaz başında, boyu bir iki metreyi bulan çiçek sapları ince, krem-yeşil ya da kırmızımsı küçük çiçeklerle dolu bir salkım oluşturur. Köksap dışarıdan kahverengi, kesilince turuncu-sarı bir renk gösterir.
Aktarlarda satılan ravent kökü Çin'in yüksek bölgelerinde ve Tibet çevresinde doğal olarak yetişen ve orada yetiştirilen Rheum türlerinden gelir, yani Türkiye'ye dışarıdan getirilir. Türkiye'de doğal olarak yetişen tür ise Rheum ribes L. yani ışgındır; Doğu ve Güneydoğu Anadolu'nun taşlık yamaçlarında, yükseklerde, Van, Erzurum, Bitlis ve çevresinde görülür.
Tarihçe
Ravent, antik çağlardan beri bilinen bir kök bitkisidir. Dioskorides eserinde rha ya da rheon adıyla anılan ve Karadeniz'in kuzeyindeki Bosphorus bölgesinden getirilen bir köke değinir. Plinius de benzer bir kökten söz eder. Rheum adının Volga nehrinin eski Yunanca adı Rha ile ilişkili olduğu yaygın biçimde kabul edilir.
Orta Çağ'da ravent, İpek Yolu üzerinden Çin'den Avrupa'ya taşınan çok değerli bir mal oldu ve uzun süre fiyatı yüksek tutuldu. Avrupalı bahçıvanlar ancak sonraki yüzyıllarda bitkiyi kendi bahçelerinde yetiştirmeyi başardı. Bugünkü Avrupa sofralarında bilinen sap ravent, Rheum rhabarbarum ve türevleridir.
Kültürdeki yeri
Doğu Anadolu'da ışgın, bahar gelince dağ yamaçlarında toplanan en sevilen bitkilerden biridir. Köylüler yüksek yaylalara çıkıp kalın, kırmızı-yeşil saplarını koparır, dış kabuğunu soyar ve çiğ yer. Tadı ekşi, taze ve hafif buruktur. Çocuklar için yaylada bu sap, doğadan toplanan bir atıştırmalıktır.
Bazı yörelerde ışgın turşusu kurulur, reçeli ve pekmezi yapılır, kurutulup kışa saklanır. Büyük yaprakları ise bir zamanlar yağmurluk ve şemsiye gibi başı örtmek, meyve ve peynir paketlemek için kullanılmıştır. Kökün sarı rengi boyacılıkta da kullanılmıştır; yünün sarıya boyanması geleneksel dokumalarda bilinen bir yöntemdir.
Mutfakta
Aktarda satılan ravent kökü genellikle kurutulmuş dilimler ya da toz halindedir. Tadı acımsı, buruk ve hafif odunsudur, bu nedenle mutfakta tek başına değil, bitki çaylarında diğer otlarla birlikte ve çok az miktarda kullanılır. Kullanım miktarı için ürün etiketine ve aktarın verdiği bilgiye uymak gerekir.
Taze ravent sapı ise Avrupa ve Kuzey Amerika mutfaklarının bir parçasıdır. Doğranıp şekerle pişirilerek komposto, reçel, marmelat ve turta yapılır. Anadolu'da ışgın sapları çiğ yenir, tuzla soyularak atıştırılır ya da pekmez ve bal eşliğinde sunulur. Kuru kök dilimleri ışıktan ve nemden korunarak, kapalı bir kavanozda saklanır.
Sık sorulan sorular
Ravent kökü nedir?
Ravent kökü, Rheum cinsinden bitkilerin kurutulmuş kalın köksapıdır. Dışı kahverengi, içi sarı-turuncudur. Aktarlarda kurutulmuş dilim veya toz halinde bulunur.
Ravent ile ışgın aynı bitki midir?
İkisi de Rheum cinsindendir ancak farklı türlerdir. Ravent genellikle Çin kökenli Rheum palmatum ya da Rheum officinale, ışgın ise Anadolu'da yabani yetişen Rheum ribes'tir.
Ravent kökü nerede yetişir?
Aktarlarda satılan ravent kökü Çin ve Orta Asya'nın yüksek bölgelerinden gelir. Türkiye'de ise yabani Rheum ribes Doğu Anadolu'nun dağlık kesimlerinde yetişir.
Ravent kökü nasıl saklanır?
Kurutulmuş dilim ya da toz halindeki kök, ışıktan ve nemden uzak, kapağı sıkı kapanan bir cam kavanozda serin bir yerde saklanmalıdır.
Kaynaklar
Dioskorides, De Materia Medica (MS 1. yy). Plinius, Naturalis Historia (MS 1. yy). Davis, P.H. (ed.), Flora of Turkey and the East Aegean Islands, Edinburgh University Press. Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994. Grieve, M., A Modern Herbal, Londra, 1931. Mabberley, D.J., Mabberley's Plant-Book, 3. baskı, Cambridge University Press, 2008.