Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Meryem Ana Eli (Anastatica hierochuntica) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Meryem Ana Eli fotoğraf 1Meryem Ana Eli fotoğraf 2
Fotoğraflar: Krzysztof Ziarnek, Kenraiz, CC BY-SA 4.0 · Phil41, CC BY 1.0 · Wikimedia Commons

Meryem Ana Eli

Anastatica hierochuntica L.

Diğer adları
Meryem Ana eli, Havva ana eli, Eriha gülü, Kaff Meryem; İngilizce: rose of Jericho, resurrection plant, Mary's flower
Familya
Brassicaceae (Turpgiller)
Kullanılan kısım
Bütün kuru bitki

Meryem Ana Eli (Anastatica hierochuntica L.), turpgillerden, çöl kuşağında yetişen küçük bir bitkidir. Kuruyunca dalları içe doğru kıvrılarak bir yumruk gibi kapanır, suya konulunca yeniden açılır; bu özelliği nedeniyle farklı kültürlerde Havva Ana Eli, Eriha Gülü gibi adlarla anılmıştır.

Botanik özellikleri

Meryem Ana Eli, boyu genellikle 5-15 cm kadar olan, çöl ve yarı çöl ortamlarına uyum sağlamış tek yıllık bir bitkidir. Küçük, yassı yapraklı gövdesi tabandan dallanır; çiçekleri küçük ve beyazdır, meyveleri ise kısa, yassı ve gagalı kapsüllerdir. Cinsin tek türü olarak kabul edilir; Anastatica adı Yunancada yeniden ayağa kalkmak anlamına gelen sözcükten türetilmiştir.

Bitkinin ilginç yanı, kuruduğunda dalların merkeze doğru kıvrılarak topak biçimini almasıdır; bu hareket, dokulardaki nem değişimine bağlı mekanik bir tepkidir. Su alınca dallar yeniden gevşer ve açılır; bu işlem canlı bir büyüme değil, kuru dokunun nem alması sonucu ortaya çıkar. Tür Kuzey Afrika'dan Arabistan Yarımadası ve İran'a uzanan kurak kuşakta doğal yetişir.

Tarihçe

Meryem Ana Eli, adını Hristiyan geleneğindeki Meryem ana ile ilişkilendirilen halk anlatılarından alır; bölgesel adı Eriha gülü ise Kudüs yakınlarındaki Eriha (Jericho) kentine gönderme yapar. Bitki, Orta Çağ'dan itibaren Doğu Akdeniz ve Arap yarımadasından Avrupa'ya ve Anadolu'ya kuru halde taşınmıştır. Avrupa'da özellikle 16.-17. yüzyıl botanik yazılarında merak uyandıran bir bitki olarak tanıtılır.

Bitkinin adı birçok kültürde farklı biçimde anılmıştır; Arapçada Kaff Meryem (Meryem'in eli) adıyla bilinir. Selaginella lepidophylla ise Meksika ve Kuzey Amerika çöllerine özgü, ayrı bir familyadan, benzer biçimde kuruyup açılan bir bitkidir ve çoğu zaman karıştırılarak aynı ad altında satılır.

Kültürdeki yeri

Meryem Ana Eli, Anadolu ve Orta Doğu halk kültüründe bereket, uğur ve bolluk simgesi olarak anlatılır; bazı yörelerde evde su dolu bir kapta açılması, bir gelenek ve görsel merak olarak sürdürülür. Bu inançlar, bilimsel bir dayanağı bulunmayan, yalnızca kültürel anlatılardır ve burada yalnızca halk bilgisi olarak aktarılmaktadır.

Bitkinin kuruyup yeniden açılması, her dönemde ilgi çekmiş, çöl bitkilerinin kuraklığa uyumunu anlatan eğitici bir örnek olarak da kullanılmıştır. Günümüzde süs ve merak amaçlı olarak, bahçe ve ev dekorasyonunda, saksı içi ya da kapta su ile gösterilen bir doğa ürünü olarak da satılır.

Mutfakta

Meryem Ana Eli mutfakta kullanılan bir bitki değildir; yenilebilir bitki ya da baharat olarak satılmaz. Kuru bitki, yalnızca süs, merak ve kültürel amaçlı olarak bulundurulur.

Saklama için kuru, topak halinde, serin ve kuru bir yerde, toz ve nemden uzak biçimde tutulur. Su ile gösterim yapıldığında temiz su kullanılması ve gösterim sonrası bitkinin tamamen kurutulması, yumuşamasının ve küflenmesinin önüne geçer.

Sık sorulan sorular

Meryem Ana Eli nedir?

Meryem Ana Eli, Anastatica hierochuntica L. adlı, turpgillerden küçük bir çöl bitkisidir; kuruyunca kapanıp suya konulunca açılması ile bilinir.

Meryem Ana Elinin Latince adı nedir?

Latince adı Anastatica hierochuntica L., familyası Brassicaceae'dir.

Meryem Ana Eli nerede yetişir?

Kuzey Afrika'dan Arabistan Yarımadası ve İran'a uzanan çöl ve yarı çöl kuşağında doğal olarak yetişir.

Meryem Ana Eli nasıl saklanır?

Kuru ve topak halde, serin, nemsiz ve tozdan uzak bir yerde saklanır; suyla gösterimden sonra tamamen kurutulur.

Kaynaklar

Mabberley's Plant-Book, Cambridge University Press
Davis, P. H. (ed.), Flora of Turkey and the East Aegean Islands, Edinburgh University Press
Grieve, M., A Modern Herbal (1931)
Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, TDK, 1994
Kew Plants of the World Online (POWO), Anastatica hierochuntica

WhatsApp