Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / TokatTelefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat
maydonoz, makdunis (bazı yörelerde), kök maydanoz; İngilizce parsley
Familya
Apiaceae (Maydanozgiller)
Kullanılan kısım
Taze ve kurutulmuş yaprak; kök maydanozda kök; tohum
Maydanoz, Türk mutfağının en çok kullanılan yeşilliklerinden biridir. Petroselinum crispum türünün düz yapraklı, kıvırcık yapraklı ve kökü için yetiştirilen çeşitleri vardır. Tohumundan ayrıca uçucu yağ elde edilir; bunun için sitede ayrı bir Maydanoz Tohumu Yağı kartı bulunur.
Botanik özellikleri
Petroselinum crispum, genellikle iki yıllık olarak yetişen otsu bir bitkidir. İlk yıl yerde parlak yeşil, üç kez parçalı yapraklardan oluşan bir rozet yapar; ikinci yıl 60-90 santimlik bir çiçek sapı çıkarır. Küçük, sarımsı-yeşil çiçekler maydanozgillere özgü şemsiye biçimli salkımlarda toplanır. Tohumlar küçük, kahverengi, çizgili ve kokuludur.
Mutfakta en yaygın tipler düz yapraklı maydanoz, süs için de kullanılan kıvırcık maydanoz ve şalgam gibi kalın kökü için yetiştirilen kök maydanozdur. Bitkinin kökeni Doğu Akdeniz kabul edilir. Yabani maydanozgiller arasında baldıran gibi zehirli türler bulunduğu için kırdan maydanoza benzer ot toplanmamalıdır.
Tarihçe
Maydanozun Latince adı Yunanca kaya anlamındaki petros ile kereviz anlamındaki selinon sözcüklerinden gelir; yani kaya kerevizi demektir. Antik Yunanlılar maydanozu ve kerevizi taç örmekte kullanırdı; Nemea ve İsthmos oyunlarının galiplerine bu yapraklardan çelenk verildiği anlatılır. Dioskorides ve Plinius bu bitkiyi bahçe otları arasında anar.
Romalılar maydanozu sofralarında süs ve koku için kullanırdı. Orta Çağ'da Avrupa'nın manastır ve köy bahçelerine yayılan maydanoz, Türkçeye Rumca makedonisi sözcüğünden geçmiştir. Bugün dünyanın hemen her mutfağında kullanılan bir yeşilliktir.
Kültürdeki yeri
Türkiye'de maydanoz, pazar tezgahlarının ve bahçelerin değişmez yeşilliğidir. Hemen her evde bir demet maydanoz bulunur ve yemeklerin üzerine serpilerek sofraya renk katar. Kısır, tabule, mercimek köftesi ve çoban salatası maydanozsuz düşünülemez.
Lübnan ve Suriye mutfağındaki tabule salatası maydanozu ana malzeme olarak kullanan en bilinen yemektir. Avrupa'da kıvırcık maydanoz uzun süre tabak süsü olarak görülmüş, son yıllarda düz yapraklı maydanoz daha çok tercih edilir olmuştur. Fransız mutfağında maydanoz, kekik ve defne yaprağı birlikte bağlanarak bouquet garni denen ot demeti yapılır.
Mutfakta
Taze maydanoz salatalarda, köftelerde, dolma ve sarma içlerinde, börek harçlarında ve çorbaların üzerinde kullanılır. Sapları da kokuludur; çorba ve et suyu kaynatılırken tencereye atılabilir. Kök maydanoz ise havuç gibi doğranıp çorbalara ve sebze yemeklerine eklenir.
Kurutulmuş maydanoz, tazesine göre daha hafif kokuludur ve çorba, sos ve pilavlarda pişirmenin sonuna doğru eklenir. Taze maydanoz, saplarının ucu kesilip bir bardak suya konarak ya da nemli bir beze sarılarak buzdolabında birkaç gün saklanır. Kurutulmuş maydanoz ise ağzı sıkı kapanan bir kavanozda, ışıktan ve nemden uzak tutulmalıdır.
Sık sorulan sorular
Maydanoz nedir?
Maydanoz, yaprakları yeşillik olarak kullanılan, maydanozgiller familyasından iki yıllık bir bitkidir. Düz, kıvırcık ve kök maydanoz çeşitleri vardır.
Maydanozun Latince adı nedir?
Bilimsel adı Petroselinum crispum (Mill.) Fuss'tur. Eski kaynaklarda Petroselinum sativum adıyla da geçer.
Maydanoz nerede yetişir?
Kökeni Doğu Akdeniz'dir. Bugün dünyanın hemen her yerinde bahçelerde ve tarlalarda yetiştirilir.
Taze maydanoz nasıl saklanır?
Saplarının ucu kesilip suya konarak ya da nemli bir beze sarılarak buzdolabında saklanır.
Kaynaklar
Dioskorides, De Materia Medica (MS 1. yy). Plinius, Naturalis Historia (MS 1. yy). Davis, P.H. (ed.), Flora of Turkey and the East Aegean Islands, Edinburgh University Press. Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994. Grieve, M., A Modern Herbal, Londra, 1931.