Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / TokatTelefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat
kurtayağı; İngilizce gypsywort, water horehound, bugleweed
Familya
Lamiaceae (Ballıbabagiller)
Kullanılan kısım
Çiçeklenme dönemindeki toprak üstü kısımları
Kurt ayağı, dere kenarlarında, bataklıklarda ve sulak çayırlarda yetişen, nane akrabası çok yıllık bir su kenarı bitkisidir. Derin dişli yaprakları kurt ayağı izine benzetildiği için bu adı almıştır. Naneye benzemesine karşın belirgin bir kokusu yoktur.
Botanik özellikleri
Lycopus europaeus, 30-100 santim boylanan, dik, dört köşeli gövdeli, çok yıllık otsu bir bitkidir. Toprak altında yayılan sürünücü gövdeleriyle kümeler oluşturur. Yaprakları karşılıklı dizilmiş, uzunca, kenarları derin ve düzensiz dişli, alt yaprakları neredeyse parçalı görünümdedir. Çok küçük, beyaz, iç yüzü mor benekli çiçekleri yaprak koltuklarında sık halkalar halinde toplanır.
Bitki naneye çok benzer, ancak ezildiğinde nane kokusu vermez; bu, iki bitkiyi ayırt etmenin en kolay yoludur. Avrupa, Batı ve Orta Asya'da yaygındır. Türkiye'de dere, göl ve kanal kenarlarında, bataklıklarda ve sulak çayırlarda pek çok bölgede bulunur.
Tarihçe
Lycopus cins adı, Yunanca kurt anlamındaki lykos ile ayak anlamındaki pous sözcüklerinden türetilmiştir ve yaprakların biçimini anlatır. Türkçedeki kurt ayağı adı da bu Latince adın doğrudan karşılığıdır. Aynı Yunanca kökler kibrit otunun cins adı Lycopodium'da da bulunur; ancak bu iki bitki arasında akrabalık yoktur.
İngilizce gypsywort adı, Grieve'in A Modern Herbal adlı eserinde de anlatıldığı gibi, eski bir İngiliz inancına dayanır: bitkinin koyu renkli özsuyunun gezgin toplulukların kumaş ve eşya boyamak için kullanıldığı söylenirdi. Bitki gerçekten de eskiden siyah boya elde etmek için kumaşları boyamakta kullanılmıştır.
Kültürdeki yeri
Kurt ayağı, Avrupa'da boyacılık tarihinde küçük ama ilginç bir yere sahiptir. Bitkiden elde edilen koyu renkli öz, yün ve keten kumaşlara kalıcı bir siyah renk vermek için kullanılmıştır. Doğal boyacılıkla ilgilenenler arasında bu kullanım bugün de merak konusudur.
Sulak alanların bitkisi olan kurt ayağı, dere kenarlarının doğal görünümünü oluşturan bitkiler arasındadır. Çiçekleri küçük olsa da çok sayıda böceği çeker. Su bahçelerinde ve gölet kenarlarında doğal görünüm vermek için süs amacıyla da dikilir.
Mutfakta
Kurt ayağı mutfakta kullanılan bir bitki değildir. Naneye benzediği için su kenarında nane toplayanların dikkatli olması gerekir; kokusuz olan bitki nane değildir ve yemeklere eklenmemelidir. Bitkinin gıda ya da baharat olarak geleneksel bir kullanımı bilinmez.
Kurutulmuş kurt ayağı, kapağı sıkı bir kapta, ışıktan ve nemden uzak, serin bir yerde saklanmalıdır. Gıdalarla aynı yerde değil, etiketli olarak ayrı bir rafta tutulması önerilir. Uzun süre bekleyen ya da renk değiştiren kuru bitki kullanılmamalıdır.
Sık sorulan sorular
Kurt ayağı nedir?
Kurt ayağı, Lycopus europaeus adlı, su kenarlarında yetişen, nane akrabası, derin dişli yapraklı çok yıllık bir bitkidir.
Kurt ayağı ile nane nasıl ayırt edilir?
İki bitki birbirine benzer, ancak kurt ayağı ezildiğinde nane kokusu vermez. Yaprakları da daha derin ve düzensiz dişlidir.
Kurt ayağı nerede yetişir?
Dere, göl ve kanal kenarlarında, bataklıklarda ve sulak çayırlarda yetişir. Türkiye'de birçok bölgede bulunur.
Kurt ayağı nasıl saklanır?
Kurutulmuş bitki kapağı sıkı bir kapta, ışıktan ve nemden uzak, gıdalardan ayrı olarak saklanır.
Kaynaklar
Davis, P.H. (ed.), Flora of Turkey and the East Aegean Islands, Edinburgh University Press. Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994. Grieve, M., A Modern Herbal, Londra, 1931. Mabberley, D.J., Mabberley's Plant-Book, Cambridge University Press.