Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Kudret Narı (Momordica charantia) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Kudret Narı fotoğraf 1Kudret Narı fotoğraf 2Kudret Narı fotoğraf 3Kudret Narı fotoğraf 4Kudret Narı fotoğraf 5Kudret Narı fotoğraf 6
Fotoğraflar: H. Zell, CC BY-SA 3.0 · H. Zell, CC BY-SA 3.0 · FourVZS 2024, CC0 · Vinayaraj, CC BY-SA 4.0 · Dinesh Valke from Thane, India, CC BY-SA 2.0 · Wasir kasab, CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

Kudret Narı

Momordica charantia L.

Diğer adları
kudret narı, acı kavun, acı kabak, karela (Hindistan), goya (Japonya); İngilizce bitter melon, bitter gourd, balsam pear
Familya
Cucurbitaceae (Kabakgiller)
Kullanılan kısım
Meyvesi (ham ve olgun); tohumları

Kudret narı, kabak ve kavun akrabası, sarılıcı, tek yıllık bir bitkinin pürüzlü, uzunca meyvesidir. Ham meyvesi Asya mutfaklarında acı tadıyla sevilen bir sebzedir; olgunlaşınca turuncuya döner ve açılarak kırmızı tohumlarını gösterir. Anadolu'da daha çok bahçelerde süs ve merak bitkisi olarak yetiştirilir.

Botanik özellikleri

Momordica charantia, sülükleriyle tutunarak 3-5 metreye kadar tırmanabilen, tek yıllık, sarılıcı bir otsu bitkidir. Yaprakları derin ve parmaksı dilimlidir. Erkek ve dişi çiçekler aynı bitki üzerinde ayrı ayrı açar; çiçekler küçük ve sarıdır. Meyve uzunca ya da iğ biçimli, yüzeyi kabarcıklı ve sırtlıdır; ham iken yeşil, olgunlaştıkça sarı ve turuncu olur.

Tam olgunlaşan meyve kendiliğinden üç parçaya ayrılarak açılır ve içinden parlak kırmızı, etli bir zarla örtülü tohumlar görünür. Bu kırmızı zar tatlımsıdır. Bitkinin anavatanı tropik Asya ve Afrika olarak kabul edilir; sıcak iklim ister. Türkiye'de ılık bölgelerde açık alanda, diğer yerlerde güneşli duvar diplerinde ve çardaklarda yetiştirilebilir.

Tarihçe

Kudret narı, Hindistan ve Güneydoğu Asya'da çok eski çağlardan beri yetiştirilen bir sebzedir. Buradan Çin'e, oradan da Japonya'nın güney adalarına ulaşmış, özellikle Okinawa mutfağının simgelerinden biri olmuştur. Avrupalılar bitkiyi 16. ve 17. yüzyıllarda tanımış ve egzotik bir bahçe bitkisi olarak yetiştirmiştir.

Türkçedeki kudret narı adı, olgun meyvenin açıldığında içindeki kırmızı tohumlarıyla narı andırmasından ve bu görünümün halk arasında bir doğa harikası gibi karşılanmasından gelir. Baytop'un sözlüğünde bitki bu adla kayıtlıdır. Anadolu'da özellikle 20. yüzyılda ev bahçelerinde yetiştirilmesi yaygınlaşmıştır.

Kültürdeki yeri

Anadolu'da kudret narına dair en tanınmış gelenek, olgun meyvelerin zeytinyağı dolu bir kavanoza konarak güneşte bekletilmesidir. Bu şekilde hazırlanan kavanozlar birçok evde kuşaktan kuşağa aktarılan bir halk alışkanlığı olarak yer alır. Kudret narı yağı adıyla bilinen ürün ise sitede ayrı bir kartta anlatılmıştır.

Asya'da kudret narı gündelik bir pazar sebzesidir. Okinawa'da goya champuru adlı, tofu, yumurta ve etle sotelenen bir yemek ada mutfağının simgesi sayılır. Hindistan'da karela adıyla doldurulur, kızartılır ya da cips yapılır. Bahçe bitkisi olarak ise çardakları saran yaprakları ve turuncu meyveleriyle süs değeri taşır.

Mutfakta

Asya mutfaklarında kudret narının ham, yeşil meyvesi kullanılır. Meyve uzunlamasına ikiye kesilir, tohumları ve süngerimsi iç kısmı çıkarılır, ince dilimlenir. Acılığını azaltmak için dilimler tuzlanıp bir süre bekletilir ve sıkılır; ardından sote, kızartma ya da dolma yapılır. Acı tadı, yemeğe kendine özgü bir karakter verir. Olgun meyvedeki kırmızı tohum zarı tatlımsıdır; ancak tohumların kendisi yenmez ve olgun meyvenin bol miktarda yenmesi uygun değildir.

Taze ham meyve buzdolabının sebze bölmesinde birkaç gün dayanır. Olgun meyveler ise çabuk yumuşar ve açılır, bu yüzden toplandıktan sonra kısa sürede değerlendirilmelidir. Kurutulmuş kudret narı dilimleri, kapağı sıkı bir kapta, ışıktan ve nemden uzak saklanır.

Sık sorulan sorular

Kudret narı nedir?

Kudret narı, Momordica charantia adlı, kabakgiller ailesinden sarılıcı bir bitkinin pürüzlü, uzunca meyvesidir. Ham meyvesi acı tadıyla bilinir.

Kudret narına neden bu ad verilmiş?

Olgunlaşan meyve açıldığında içindeki parlak kırmızı tohumlar narı andırır. Bu ilginç görünüm bitkiye kudret narı adını kazandırmıştır.

Kudret narı nerede yetişir?

Anavatanı tropik Asya ve Afrika'dır. Türkiye'de ılık bölgelerde bahçelerde, çardaklarda ve duvar diplerinde yetiştirilir.

Kudret narı nasıl saklanır?

Ham meyve buzdolabında birkaç gün dayanır. Kurutulmuş dilimler kapağı sıkı bir kapta, kuru ve serin yerde saklanır.

Kaynaklar

Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994.
Mabberley, D.J., Mabberley's Plant-Book, Cambridge University Press.
Kew Royal Botanic Gardens, Plants of the World Online (POWO).
FAO (Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü), sebze yetiştiriciliği yayınları.

WhatsApp