Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Köri Otu (Helichrysum italicum) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Köri Otu fotoğraf 1Köri Otu fotoğraf 2Köri Otu fotoğraf 3Köri Otu fotoğraf 4
Fotoğraflar: Iurie, CC0 · Daderot, CC0 · Assianir, CC BY-SA 4.0 · Nadaja, CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Köri Otu

Helichrysum italicum (Roth) G.Don

Diğer adları
köri bitkisi, ölmez çiçek, İtalyan ölmezçiçeği; İngilizce curry plant, immortelle, everlasting
Familya
Asteraceae (Papatyagiller)
Kullanılan kısım
Yaprakları ve çiçekli dal uçları

Köri otu, gümüşi yaprakları ve sarı düğme çiçekleriyle Akdeniz kayalıklarının kokulu küçük bir çalısıdır. Yaprakları ezildiğinde Hint köri karışımını andıran sıcak bir koku yayar ve adını buradan alır. Ancak marketlerde satılan köri baharat karışımı bu bitkiden yapılmaz; tamamen farklı baharatların birleşimidir.

Botanik özellikleri

Helichrysum italicum, 30-60 santim boylanan, tabanı odunlaşan, çok yıllık küçük bir çalıdır. Yaprakları ince, şerit biçimli ve sık tüylerle kaplı olduğu için gümüşi gri görünür. Yaz başında dal uçlarında, küçük, altın sarısı, kuru dokunuşlu çiçek başları demetler halinde açar. Bu çiçek başları kuruduktan sonra da rengini ve biçimini uzun süre korur.

Bitki Akdeniz havzasının kuru, güneşli, taşlı ve kumlu yerlerinde, özellikle Korsika, Sardunya, İtalya ve Balkanlar'da yayılış gösterir. Türkiye'de ise aynı cinsten altın otu ve ölmez çiçek adlarıyla bilinen başka Helichrysum türleri yaygındır. Köri otu, kuraklığa dayanıklı olduğu için kaya bahçelerinde ve kenar bitkisi olarak süs amacıyla da yetiştirilir.

Tarihçe

Helichrysum cins adı Yunanca güneş anlamındaki helios ile altın anlamındaki chrysos sözcüklerinden türetilmiştir ve bitkinin parlak sarı çiçeklerine işaret eder. Antik Yunanlılar bu cinsin kuruyunca solmayan çiçeklerini tanırdı; Dioskorides ve Plinius da benzer ölmez çiçekleri anlatır. Bu çiçeklerden çelenkler yapıldığı aktarılır.

Köri otu adı ise çok daha yeni bir addır. Bitkinin kokusunun Hint köri karışımını andırması, onu Avrupa'nın bahçelerinde bu adla tanıtmıştır. Fransızca immortelle, yani ölümsüz adı ise kuru çiçeklerin uzun süre bozulmadan kalmasına dayanır.

Kültürdeki yeri

Burada önemli bir ayrım yapmak gerekir. Hint mutfağından gelen köri tozu, zerdeçal, kişniş, kimyon, çemen, karabiber ve zencefil gibi baharatlardan hazırlanan bir karışımdır; içinde köri otu bulunmaz. Köri ağacının yaprağı, yani Murraya koenigii ise bambaşka bir bitkidir ve Güney Hindistan mutfağında taze olarak kullanılır.

Akdeniz'de, özellikle Korsika'da, köri otu çiçekli dalları kuru çiçek aranjmanlarında kullanılır. Kuruyunca rengini yitirmemesi, onu kış süslemelerinde ve çelenklerde sevilen bir malzeme yapmıştır. Bitkiden damıtılan uçucu yağ ise parfüm yapımında kullanılır.

Mutfakta

Köri otu, mutfakta çok sınırlı kullanılan bir bitkidir. Bazı Akdeniz tariflerinde birkaç taze dal, pirinç, sebze ya da et yemeğine pişirme sırasında koku vermesi için eklenir ve servis öncesinde çıkarılır. Kokusu güçlü, tadı acımsı olduğundan yaprakları doğrudan yenmez. Köri tadı isteyen tariflerde köri otu, köri tozunun yerini tutmaz.

Kurutulmuş dallar ve çiçekler, ışık görmeyen, kapağı sıkı bir kapta, kuru ve serin bir yerde saklanmalıdır. Nem alan kuru bitki kokusunu kaybeder ve kararabilir. Süs amacıyla kurutulan demetler ise doğrudan güneş almayan bir yerde asılarak uzun süre muhafaza edilebilir.

Sık sorulan sorular

Köri otu nedir?

Köri otu, Helichrysum italicum adlı, gümüşi yapraklı, sarı çiçekli, Akdeniz'e özgü kokulu bir çalıdır. Yaprakları köri karışımını andıran bir koku verir.

Köri baharatı köri otundan mı yapılır?

Hayır. Köri baharatı zerdeçal, kişniş, kimyon, çemen ve benzeri baharatlardan oluşan bir karışımdır. Köri otu bu karışımda yer almaz.

Köri otu ile köri yaprağı aynı bitki mi?

Hayır. Köri yaprağı Murraya koenigii adlı, Hindistan'a özgü bir ağacın yaprağıdır. Köri otu ise papatyagiller ailesinden bir Akdeniz çalısıdır.

Köri otu nasıl saklanır?

Kurutulmuş dallar kapağı sıkı bir kapta, ışıktan ve nemden uzak saklanır.

Kaynaklar

Dioskorides, De Materia Medica (MS 1. yy).
Plinius, Naturalis Historia (MS 1. yy).
Mabberley, D.J., Mabberley's Plant-Book, Cambridge University Press.
Kew Royal Botanic Gardens, Plants of the World Online (POWO).

WhatsApp