Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Kereviz (Apium graveolens) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Kereviz fotoğraf 1Kereviz fotoğraf 2Kereviz fotoğraf 3Kereviz fotoğraf 4Kereviz fotoğraf 5
Fotoğraflar: Jamain, CC BY-SA 3.0 · Jamain, CC BY-SA 3.0 · MPF, CC BY-SA 4.0 · Robert Flogaus-Faust, CC BY 4.0 · MPF, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Kereviz

Apium graveolens L.

Diğer adları
kök kereviz, sap kereviz, yaprak kereviz, yabani kereviz; İngilizce celery, celeriac
Familya
Apiaceae (Maydanozgiller)
Kullanılan kısım
Yumru kök, yaprak sapları, yapraklar ve tohum

Kereviz, maydanozgillerden, hem iri yumru köküyle hem de etli yaprak saplarıyla yetiştirilen bir sebzedir. Türk mutfağında en çok kök kereviz, özellikle zeytinyağlı kereviz ile bilinir. Kurutulmuş tohumları ise baharat olarak kullanılır.

Botanik özellikleri

Apium graveolens, genellikle iki yıllık bir otsu bitkidir; ilk yıl yaprak ve kök geliştirir, ikinci yıl çiçeklenip tohum bağlar. Yaprakları parlak, parçalı ve kendine özgü kokuludur. Küçük, beyazımsı yeşil çiçekler şemsiye biçimli kümeler halinde açar ve ardından çok küçük, kokulu tohumlar oluşur.

Yabani kereviz Akdeniz ve Batı Asya'da tuzlu ve nemli yerlerde, bataklık kenarlarında ve kıyı çayırlarında yetişir. Kültürde başlıca üç grup vardır: kökü yumrulaşan kök kereviz (var. rapaceum), etli yaprak sapları için yetiştirilen sap kereviz (var. dulce) ve yaprakları için yetiştirilen yaprak kereviz. Tür adı graveolens, Latince ağır kokulu anlamına gelir.

Tarihçe

Kereviz Antik Yunan'da selinon adıyla bilinirdi. Plinius ve başka antik yazarlar, Nemea ve İsthmos oyunlarında galiplere kereviz yapraklarından taç verildiğini anlatır. Sicilya'daki antik Selinus kentinin adı ve sikkelerindeki yaprak motifi de bu bitkiyle ilişkilendirilir. Dioskorides, yabani ve bahçe kerevizini ayrı ayrı tanıtır.

Yabani kerevizin kültüre alınması uzun bir süreçte gerçekleşmiştir; bugünkü iri yumrulu ve etli saplı çeşitler, Avrupa bahçelerinde son birkaç yüzyılda geliştirilmiştir. Türkçedeki kereviz sözcüğü Rumcadan geçmiştir. Osmanlı mutfağında kereviz, sebze yemeklerinin seçkin malzemelerinden biri olarak yer bulmuştur.

Kültürdeki yeri

Zeytinyağlı kereviz, havuç, patates ve bezelye ile pişirilip portakal ya da limon suyuyla tatlandırılan, Türk mutfağının sevilen kış yemeklerindendir. İstanbul ve Ege mutfaklarında terbiyeli kereviz ve etli kereviz de bilinir. Kış pazarlarında yapraklı kök kerevizler, mevsimin tipik görüntülerindendir.

Avrupa ve Amerika mutfaklarında ise sap kereviz daha yaygındır; çiğ olarak salatalara katılır ya da çorba ve sos tabanlarında soğan ve havuçla birlikte kullanılır. Fransız mutfağında bu üçlü mirepoix diye anılır. Kereviz tohumu, bazı tuz karışımlarında ve turşu baharatlarında yer alır.

Mutfakta

Kök kereviz soyulup doğrandıktan sonra kararmaması için limonlu suda bekletilir. Zeytinyağlı, etli ya da terbiyeli olarak pişirilir; rendelenip yoğurtlu salata ve mayonezli kereviz salatası olarak da hazırlanır. Sap kereviz çiğ yenebilir, çorbalara ve soslara katılır. Yaprakları kurutulup çorbalara koku vermek için kullanılabilir.

Kök kereviz serin bir yerde ya da buzdolabının sebzeliğinde birkaç hafta dayanır. Sap kereviz nemli bir beze sarılarak buzdolabında saklanır. Kurutulmuş kereviz tohumu ve yaprağı ise ağzı sıkı bir kavanozda, ışıktan uzakta saklanmalıdır.

Sık sorulan sorular

Kereviz nedir?

Kereviz, Apium graveolens türünün kökü, sapı ve yaprağı için yetiştirilen kültür çeşitleridir.

Kök kereviz ile sap kereviz aynı bitki midir?

Evet, ikisi de aynı türdür. Kök kereviz yumru kökü için, sap kereviz ise etli yaprak sapları için seçilerek geliştirilmiş çeşitlerdir.

Kereviz nerede yetişir?

Yabani hali Akdeniz ve Batı Asya'da nemli, tuzlu yerlerde yetişir. Kültür çeşitleri Türkiye'nin birçok bölgesinde sebze olarak ekilir.

Kereviz nasıl saklanır?

Kök kereviz buzdolabının sebzeliğinde, sap kereviz ise nemli beze sarılı olarak buzdolabında saklanır.

Kaynaklar

Dioskorides, De Materia Medica (MS 1. yy).
Plinius, Naturalis Historia (MS 1. yy).
Davis, P.H. (ed.), Flora of Turkey and the East Aegean Islands, Edinburgh University Press.
Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994.
Mabberley, D.J., Mabberley's Plant-Book, Cambridge University Press.

WhatsApp