Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Kedi Otu (Valeriana officinalis) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Kedi Otu fotoğraf 1Kedi Otu fotoğraf 2Kedi Otu fotoğraf 3Kedi Otu fotoğraf 4Kedi Otu fotoğraf 5
Fotoğraflar: 3268zauber, CC BY-SA 3.0 · Ivar Leidus, CC BY-SA 4.0 · Stefan.lefnaer, CC BY-SA 4.0 · AnRo0002, CC0 · Ayotte, Gilles, 1948-, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Kedi Otu

Valeriana officinalis L.

Diğer adları
kediotu, valerian, valeryan; İngilizce valerian, garden heliotrope
Familya
Caprifoliaceae (Hanımeligiller); eski sınıflandırmada Valerianaceae (Kediotugiller)
Kullanılan kısım
Kök ve köksap (kurutulmuş)

Kedi otu, pembemsi beyaz çiçek şemsiyeleriyle zarif görünen, ama kurutulmuş köküyle çok keskin bir kokusu olan çok yıllık bir bitkidir. Aktarlarda kurutulmuş kök olarak bulunur. Kokusu kedileri de çektiği için Türkçede kedi otu adını almıştır.

Botanik özellikleri

Valeriana officinalis, 50-150 santim boylanabilen, dik, oluklu gövdeli, çok yıllık bir otsu bitkidir. Yaprakları karşılıklı dizilmiş ve tüy gibi bölünmüş, mızrak biçimli yaprakçıklardan oluşur. Yaz başında gövde ucunda açan küçük çiçekler beyaz ya da açık pembedir ve hoş, tatlımsı bir koku yayar. Toprak altındaki kısa köksaptan çok sayıda ince, açık kahverengi kök çıkar.

Avrupa ve Batı Asya'nın nemli çayırlarında, dere kenarlarında ve orman açıklıklarında yaygındır. Türkiye'de de bu türe ve akraba Valeriana türlerine özellikle kuzey bölgelerdeki nemli yerlerde rastlanır. Kök taze iken pek kokmaz; kurudukça içindeki uçucu bileşenler değişir ve eski peyniri andıran ağır bir koku ortaya çıkar.

Tarihçe

Dioskorides, De Materia Medica adlı eserinde phu adıyla bir Valeriana türünü anlatır ve kökünün güçlü kokusundan söz eder. Valeriana adı ise Orta Çağ'da ortaya çıkmıştır; kökeni tartışmalıdır ve Latince güçlü olmak anlamındaki valere fiiline ya da eski Roma eyaleti Valeria'ya bağlanır. Orta Çağ'da kökünün kokusu hoş sayılır, bazı yerlerde giysilerin arasına konduğu anlatılır.

Grieve, A Modern Herbal adlı eserinde kedilerin ve farelerin bu kökün kokusuna ilgi gösterdiğini kaydeder. Halk anlatılarında Hamelin'in fareli köyündeki kavalcının ceplerinde kedi otu kökü taşıdığı yönünde bir yorum da vardır; bu yalnızca bir söylencedir. Türkçedeki kedi otu adı da bitkinin kedilerle olan bu ilişkisinden doğmuştur.

Kültürdeki yeri

Kedi otu kökü, kedi sahiplerinin bildiği bir koku kaynağıdır; bazı kediler kökü kokladığında kedi nanesine benzer bir ilgi gösterir. Avrupa'da köy bahçelerinin eski bitkilerinden biridir ve uzun boylu çiçek şemsiyeleriyle bahçelere doğal bir görünüm katar. Çiçekleri arıları ve kelebekleri çeker.

Türkiye'de halk arasında kedi otu adı hem Valeriana hem de kedi nanesi (Nepeta cataria) için söylenebilir. Aktardan alınan kedi otu genellikle kurutulmuş Valeriana köküdür ve kokusundan kolayca tanınır. Bu kartta yalnızca bitkinin botanik ve kültür yönü anlatılmaktadır.

Mutfakta

Kedi otu kökü mutfakta kullanılmaz; yemeklere ve içeceklere katılan bir baharat ya da ot değildir. Kokusu çok ağır olduğundan diğer kuru ürünlerle aynı yerde tutulması da önerilmez.

Kurutulmuş kök, kokusunun çevreye yayılmaması için ağzı sıkı kapanan cam kavanozda ya da çift kat ambalajda saklanmalıdır. Serin, kuru ve karanlık bir dolap uygundur; nem alırsa küflenebilir. Kedili evlerde kavanozun kedinin ulaşamayacağı bir yerde tutulması yerinde olur.

Sık sorulan sorular

Kedi otu nedir?

Kedi otu, Valeriana officinalis adlı çok yıllık bitkidir. Aktarlarda kurutulmuş kökü satılır.

Latince adı nedir?

Latince adı Valeriana officinalis L.'dir. Eski sınıflandırmalarda Valerianaceae, günümüzde ise Caprifoliaceae ailesinde yer alır.

Kedi otu neden bu kadar keskin kokar?

Kök kurudukça içindeki uçucu bileşenler değişir ve eski peyniri andıran ağır bir koku oluşur. Taze kök çok daha az kokar.

Kedi otu nasıl saklanır?

Kokusunun yayılmaması için ağzı sıkı bir cam kavanozda, serin ve kuru bir yerde, diğer gıdalardan ayrı olarak saklanır.

Kaynaklar

Dioskorides, De Materia Medica (MS 1. yy).
Davis, P.H. (ed.), Flora of Turkey and the East Aegean Islands, Edinburgh University Press.
Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994.
Grieve, M., A Modern Herbal, Londra, 1931.
Royal Botanic Gardens, Kew, Plants of the World Online (POWO).

WhatsApp