Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Kebabiye (Piper cubeba) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Kebabiye fotoğraf 1Kebabiye fotoğraf 2Kebabiye fotoğraf 3Kebabiye fotoğraf 4Kebabiye fotoğraf 5Kebabiye fotoğraf 6
Fotoğraflar: Pannet, CC BY-SA 4.0 · Miansari66, Public domain · Krzysztof Ziarnek, Kenraiz, CC BY-SA 4.0 · H. Zell, CC BY-SA 3.0 · Tyo Satriany, CC BY-SA 4.0 · Michael Wolf, CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Kebabiye

Piper cubeba L.f.

Diğer adları
kuyruklu biber, kebabe, kübabe, Cava biberi; İngilizce cubeb, tailed pepper
Familya
Piperaceae (Karabibergiller)
Kullanılan kısım
Olgunlaşmadan toplanıp kurutulmuş, sapı üzerinde duran meyve

Kebabiye, karabiberin yakın akrabası olan tırmanıcı bir bitkinin, sapı üzerinde kurutulmuş küçük meyveleridir. Her tanenin ucunda kısa bir kuyruk bulunduğu için halk arasında kuyruklu biber diye de bilinir. Aktarlarda kebabiye adı bazen bir baharat karışımı için de kullanılır; bu kart ise bitkinin kendisini, yani Piper cubeba türünü anlatır.

Botanik özellikleri

Piper cubeba, ağaç gövdelerine ve desteklere sarılarak yükselen, odunsulaşan sürgünlü, çok yıllık bir tırmanıcıdır. Yaprakları parlak, sivri uçlu ve belirgin damarlıdır. Çiçekleri gösterişsiz başaklar halinde toplanır ve bunlardan karabiber tanesine benzeyen, nohuttan küçük meyveler gelişir. Meyveyi karabiberden ayıran en kolay işaret, tanenin dibinde kalan ince, kısa sap parçasıdır.

Anavatanı Endonezya'nın Cava ve Sumatra adaları ile çevresidir. Nemli, sıcak tropik ormanlarda, gölgeli yerlerde yetişir ve bugün de büyük ölçüde bu bölgede yetiştirilir. Türkiye'de doğal olarak bulunmaz; aktarlara gelen kebabiye tamamen ithaldir. Kurutulmuş taneler koyu kahverengi, buruşuk yüzeylidir ve kırıldığında reçinemsi, keskin bir koku verir.

Tarihçe

Kebabiye, Hint Okyanusu baharat ticaretinin eski mallarından biridir. Orta Çağ'da Arap tüccarlar aracılığıyla Akdeniz dünyasına ulaşmış, Arapça kebâbe adıyla tanınmıştır. Türkçedeki kebabe ve kebabiye adları da bu kökten gelir. Orta Çağ Avrupa mutfağında karabiber, zencefil ve tarçınla birlikte zengin sofraların baharatları arasında anılır.

Yeni Çağ'da karabiberin bolca bulunur hale gelmesiyle Avrupa mutfağındaki yeri giderek daraldı. Ancak Kuzey Afrika ve Endonezya mutfaklarında hiç kaybolmadı. Grieve, 1931 tarihli A Modern Herbal adlı eserinde bitkiyi anlatırken onun uzun süre ticaret yoluyla tanınan bir doğu ürünü olduğunu vurgular.

Kültürdeki yeri

Fas mutfağının ünlü karışımı ras el hanut içinde kebabiyeye sıkça rastlanır. Endonezya'da ise yerel yemeklerde ve geleneksel içeceklerde kullanılan baharatlardandır. Anadolu'da kebabiye, aktar raflarının eski ve kendine has kokulu ürünlerinden biri olarak bilinir. Bazı yörelerde kebabiye adı, et yemeklerine katılan karışık baharat için de söylenir; bu yüzden alışverişte bitkinin kendisini isteyenlerin kuyruklu biber diye belirtmesi karışıklığı azaltır.

Kebabiyenin kokusu karabibere göre daha reçinemsi, biraz çam ve yenibahar karışımını andıran bir dolgunluğa sahiptir. Bu özelliği nedeniyle bazı likör ve cin üreticileri de onu tarif kaynaklarında anar. Tane tane bakıldığında kuyruğuyla kolay tanınması, onu aktar vitrinlerinde ilgi çeken bir baharat yapar.

Mutfakta

Kebabiye, karabiber gibi taze çekilerek kullanılır. Kırmızı et ve av eti yemeklerine, güveçlere, pirinç pilavlarına ve marinelere az miktarda eklenir. Tadı acı ve hafif buruk, kokusu reçinemsi olduğu için bir yemekte birkaç tane yeterlidir. Tatlı tarafta zencefilli kurabiyelerde ve meyve kompostolarında da denenebilir.

Bütün taneler havada uzun süre kokusunu korur; öğütülmüş hali ise çabuk söner. Bu yüzden kapağı sıkı bir cam kavanozda, ışık ve nemden uzakta bütün halde saklanmalı, kullanılacak kadarı havanda dövülmelidir. Kuru ve serin koşullarda bütün taneler bir yılı aşkın süre kullanılabilir.

Sık sorulan sorular

Kebabiye nedir?

Kebabiye, Piper cubeba adlı tırmanıcı bitkinin kurutulmuş, kuyruklu meyvesidir. Karabiberin yakın akrabasıdır ve baharat olarak kullanılır.

Kebabiye bir baharat karışımı mıdır?

Bitki olarak kebabiye tek bir türün meyvesidir. Ancak bazı yörelerde ve satış yerlerinde kebabiye adı et baharatı karışımları için de kullanılır; bitkinin kendisi kuyruklu biber diye de istenebilir.

Kebabiye nerede yetişir?

Anavatanı Endonezya'daki Cava ve Sumatra adalarıdır. Türkiye'de yetişmez, ithal edilir.

Kebabiye nasıl saklanır?

Bütün taneler halinde, kapağı sıkı bir kavanozda, serin ve karanlık bir yerde saklanır. Kullanmadan hemen önce çekilirse kokusu en iyi şekilde korunur.

Kaynaklar

Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994.
Grieve, M., A Modern Herbal, Londra, 1931.
Mabberley, D.J., Mabberley's Plant-Book, Cambridge University Press.
Royal Botanic Gardens, Kew, Plants of the World Online (POWO).

WhatsApp