Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Kakule (Elettaria cardamomum) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Kakule fotoğraf 1Kakule fotoğraf 2Kakule fotoğraf 3Kakule fotoğraf 4Kakule fotoğraf 5
Fotoğraflar: Misterneedlemouse, CC0 · Afifa Afrin, CC BY-SA 3.0 · Nativeplants garden, CC BY-SA 4.0 · AmonHeijne, CC BY-SA 3.0 · Yercaud-elango, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Kakule

Elettaria cardamomum (L.) Maton

Diğer adları
Yeşil kakule; İngilizce: cardamom, green cardamom
Familya
Zingiberaceae (Zencefilgiller)
Kullanılan kısım
Kapsül (meyve) ve içindeki tohumlar

Kakule (Elettaria cardamomum), Güney Hindistan'ın nemli ormanlarından gelen, zencefille akraba, çok yıllık otsu bir bitkidir. Meyve kapsülleri ve içindeki küçük, kokulu tohumlar baharat olarak değerlendirilir. Dünyanın en pahalı baharatlarından biri olarak bilinir.

Botanik özellikleri

Elettaria cardamomum, kökten (rizomdan) 2-4 metreye kadar uzayan, kamışa benzer yapraklı, çok yıllık otsu bir bitkidir. Yapraklar mızrak biçimli ve uzundur; çiçekler, bitkinin tabanından yere doğru uzanan ayrı saplar üzerinde açılır, küçük ve beyazımsıdır, dudak kısmı mor çizgilidir. Meyve, yeşilimsi, yaklaşık 1-2 santimetre uzunluğunda, üç yüzlü bir kapsüldür; içinde yapışkan bir hamurla sarılı, koyu renkli, çok aromatik tohumlar yer alır.

Bitki Hindistan'ın güneyindeki Batı Gatlar ve Sri Lanka'daki nemli, gölgeli dağ ormanlarına özgüdür. Bugün Hindistan'ın yanında Guatemala'da da büyük ölçekte yetiştirilir; yaygın kanının aksine, bugünkü üretimin önemli bir kısmı 20. yüzyılda Orta Amerika'ya taşınmıştır. Siyah kakule olarak satılan ürün ise Amomum cinsine ait ayrı bitkilerdir.

Tarihçe

Kakule, antik çağlarda Hindistan'dan Mısır, Yunan ve Roma dünyasına ulaşan baharatlardan biridir. Dioskorides, 'kardamomon' adıyla tarif ettiği bitkiyi De Materia Medica'da anar; Plinius de Naturalis Historia'da benzer adlarla bahsettiği ürünleri sayar. Türkçedeki 'kakule' sözü Arapça 'kâkule' kelimesinden gelir.

Orta çağdan itibaren Arap tüccarlar aracılığıyla Akdeniz'e ulaşan kakule, Osmanlı baharat ticaretinde de yer almıştır. İskandinav ülkelerinde ise kakule, pastacılığın ayrılmaz bir baharatı hâline gelmiş; bu ülkelerin kişi başına kakule tüketimi dikkat çekicidir.

Kültürdeki yeri

Kakule, Hindistan'da çay (chai) ve tatlıların, Arap dünyasında ise kahvenin vazgeçilmez eşlikçisidir; Arap kahvesine kakule katma geleneği, misafire ikram ritüelinin parçasıdır. Anadolu'da da bazı yörelerde kahveye kakule eklenir, özellikle Güneydoğu mutfağında lokum, tatlı ve içeceklerde kullanılır.

Kakule, ticari değeri nedeniyle 'baharatların kraliçesi' olarak anılır. Kapsüllerinin elle toplanması ve emek yoğun işlenmesi nedeniyle fiyatı yüksektir.

Mutfakta

Kapsüller bütün olarak ya da çatlatılıp tohumları çıkarılarak kullanılır. Tohumlar dövülüp tatlı, kek, kurabiye, süt tatlısı, pilav, çay, kahve ve baharat karışımlarına (garam masala, baharat harmanları) eklenir. Güçlü, serinletici ve çiçeksi aroması nedeniyle az miktarda kullanılır.

Kakule tohumları, kapsül içinde en uzun süre aromasını korur; bu yüzden bütün kapsül hâlinde alınması ve gerektiğinde dövülmesi önerilir. Hava almayan bir kapta, serin, kuru ve ışıktan uzak bir yerde saklanır; öğütülmüş kakule ise aromasını daha çabuk kaybeder.

Sık sorulan sorular

Kakule nedir?

Kakule, Elettaria cardamomum bitkisinin kurutulmuş meyve kapsülleri ve içindeki aromatik tohumlardır; baharat olarak kullanılır.

Latince adı nedir?

Elettaria cardamomum (L.) Maton olup zencefilgiller (Zingiberaceae) familyasındandır.

Kakule nerede yetişir?

Kökeni Güney Hindistan ve Sri Lanka'dır; bugün Hindistan ve Guatemala başta olmak üzere nemli tropik bölgelerde yetiştirilir.

Kakule nasıl saklanır?

Bütün kapsül hâlinde, hava almayan bir kapta, serin, kuru ve ışıktan uzak bir yerde saklanır.

Kaynaklar

Dioskorides. De Materia Medica.
Plinius. Naturalis Historia.
Mabberley, D. J. Mabberley's Plant-Book. Cambridge University Press.
Grieve, M. A Modern Herbal, 1931.
Baytop, T. Türkçe Bitki Adları Sözlüğü. Türk Dil Kurumu, 1994.
Kew, Plants of the World Online (POWO).

WhatsApp