Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Hibiskus (Mekke Gülü) (Hibiscus sabdariffa) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Hibiskus (Mekke Gülü) fotoğraf 1Hibiskus (Mekke Gülü) fotoğraf 2Hibiskus (Mekke Gülü) fotoğraf 3Hibiskus (Mekke Gülü) fotoğraf 4Hibiskus (Mekke Gülü) fotoğraf 5Hibiskus (Mekke Gülü) fotoğraf 6
Fotoğraflar: Jamo Photography, CC0 · Halima Waziri, CC BY-SA 4.0 · Dinesh Valke from Thane, India, CC BY-SA 2.0 · Assianir, CC BY-SA 4.0 · PEAK99, CC BY 3.0 · Amadou250599Ba, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Hibiskus (Mekke Gülü)

Hibiscus sabdariffa L.

Diğer adları
Mekke gülü, Habeş bamyası, kerkede (karkade); İngilizce roselle, Jamaica sorrel
Familya
Malvaceae (Ebegümecigiller)
Kullanılan kısım
Kurutulmuş çiçek kaliksi (çanak yaprakları)

Hibiskus ya da Mekke gülü, kırmızı, etli çanak yaprakları kurutularak çay gibi demlenen tropik bir bitkidir. Hibiscus sabdariffa, bamya ile aynı familyadandır ve ekşimsi tadı, koyu kırmızı rengiyle bilinir. Mısır'da karkade, Meksika'da agua de jamaica adıyla soğuk içeceği çok sevilir.

Botanik özellikleri

Hibiscus sabdariffa, 1-2 metre boylanan, tek yıllık ya da kısa ömürlü çok yıllık, çalımsı bir bitkidir. Gövdesi ve dalları çoğunlukla kırmızımsıdır. Yaprakları el gibi üç ya da beş parçalıdır. Çiçekleri açık sarı ya da krem renkli, ortası koyu kırmızı lekeli olup bamya çiçeğini andırır ve yalnızca bir gün açık kalır.

Çiçek döküldükten sonra çiçeği saran çanak yaprakları (kaliks) büyür, kalınlaşır ve parlak kırmızı, etli bir kılıf halini alır. Bu kılıfın içinde tohum kapsülü bulunur. Aktarda hibiskus çayı olarak satılan ürün, bu etli çanak yapraklarının kurutulmuş halidir. Bahçelerde süs için yetiştirilen ve Çin gülü denen Hibiscus rosa-sinensis ise farklı bir türdür; bu kartta anlatılan bitki değildir.

Tarihçe

Hibiscus sabdariffa'nın kökeninin Batı Afrika olduğu kabul edilir. Bitki, Afrika'dan Arap Yarımadası'na, Mısır'a ve Sudan'a yayılmış; 17. ve 18. yüzyıllarda köle ticareti ve deniz ticareti yollarıyla Karayipler'e, Orta Amerika'ya ve Güneydoğu Asya'ya taşınmıştır. Jamaika'da Noel dönemlerinin geleneksel kırmızı içeceği haline gelmiştir.

Türkçedeki Mekke gülü adı, bitkinin hacılar tarafından Hicaz bölgesinden getirilmesiyle ilişkilendirilir. Hac dönüşü yanlarında kurutulmuş kırmızı çiçekler getiren hacılar, bu içeceği Anadolu'da tanıtmışlardır. Baytop'un sözlüğü bitkinin Türkçedeki farklı adlarını kaydeder.

Kültürdeki yeri

Mısır'da karkade, sokaklarda ve kahvehanelerde sıcak ya da buzlu olarak içilen, misafire ikram edilen milli bir içecektir. Düğünlerde ve Ramazan iftarlarında da sofraya gelir. Sudan ve Batı Afrika'da benzer içecekler bissap ya da zobo gibi adlarla bilinir.

Meksika'da agua de jamaica, taco tezgahlarının ve aile sofralarının vazgeçilmez soğuk içeceğidir. Karayipler'de ise Noel'de zencefil ve baharatlarla hazırlanan sorrel içeceği gelenektir. Türkiye'de hibiskus son yıllarda bitki çayı karışımlarının renk ve tat veren öğesi olarak yaygınlaşmıştır.

Mutfakta

Kurutulmuş hibiskus kaliksi sıcak suda birkaç dakika demlenerek koyu kırmızı, ekşimsi bir çay elde edilir. Soğuk içecek için demlenen sıvı soğutulur, isteğe göre şeker, bal, nane ya da tarçınla tatlandırılır. Kuşburnu, elma kabuğu ve diğer meyve çaylarıyla karıştırıldığında hem renk hem ekşilik verir.

Hibiskus kaliksleri reçel, jöle, şurup ve sos yapımında da kullanılır; Batı Afrika'da taze yaprakları sebze gibi pişirilir. Kurutulmuş hibiskus ağzı sıkı kapanan bir kavanozda, ışıktan ve nemden uzak tutulmalıdır. Nem kaparsa yapışır ve küflenebilir; kuru tutulduğunda rengini ve kokusunu bir yıla yakın korur.

Sık sorulan sorular

Hibiskus nedir?

Hibiskus ya da Mekke gülü, Hibiscus sabdariffa bitkisinin kurutulmuş kırmızı çanak yapraklarıdır. Çay ve soğuk içecek olarak kullanılır.

Hibiskusun Latince adı nedir?

Bilimsel adı Hibiscus sabdariffa L.'dir ve ebegümecigiller familyasındadır.

Hibiskus ile süs bitkisi Çin gülü aynı mı?

Hayır. Çin gülü Hibiscus rosa-sinensis adlı farklı bir türdür. Çay olarak kullanılan Hibiscus sabdariffa'dır.

Hibiskus nasıl saklanır?

Ağzı sıkı kapanan bir kavanozda, serin, kuru ve ışık almayan bir yerde saklanır.

Kaynaklar

Mabberley, D.J., Mabberley's Plant-Book, Cambridge University Press.
Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994.
FAO, Food and Agriculture Organization of the United Nations, ürün kayıtları.
Kew, Plants of the World Online (POWO), Hibiscus sabdariffa kaydı.

WhatsApp