Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Hazanbel Kökü (Symphytum officinale) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Hazanbel Kökü fotoğraf 1Hazanbel Kökü fotoğraf 2Hazanbel Kökü fotoğraf 3Hazanbel Kökü fotoğraf 4
Fotoğraflar: DidierFy, CC BY-SA 4.0 · Rudolphous, CC BY-SA 4.0 · Reinhold Möller Ermell, CC BY-SA 4.0 · Chmee2, CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Hazanbel Kökü

Symphytum officinale L.

Diğer adları
Karakafesotu, kafesotu, hazanbel (bazı yörelerde); İngilizce: comfrey, common comfrey; dikkat: bazı yörelerde hazanbel/hazambel adı eğir kökü (Acorus calamus L.) için de kullanılır
Familya
Boraginaceae (Hodangiller)
Kullanılan kısım
Kök (ağızdan tüketilmez)

Hazanbel kökü, hodangiller familyasından Symphytum officinale L. bitkisinin yer altı kısmıdır; Türkiye'de karakafesotu ya da kafesotu adlarıyla da anılır. Bitki, pirolizidin alkaloitleri içerdiğinden ağızdan tüketilmemelidir. Bazı yörelerde hazanbel ya da hazambel adı eğir kökü (Acorus calamus L.) için de kullanılır; satın alırken Latince adı kontrol etmek yararlı olur.

Botanik özellikleri

Symphytum officinale L., hodangiller (Boraginaceae) familyasından çok yıllık, kalın etli köklü ve sert tüylü bir ottur. Gövdesi dik, dallı ve kanatlı; yaprakları uzun, mızrak biçimli ve her iki yüzü pürüzlü, kıllıdır. Kök kalın, dışı siyaha yakın koyu renkli, içi ise açık renklidir; bu özelliğinden dolayı Türkçede "karakafesotu" gibi adlar almıştır.

Çiçekleri sarkık, çan biçimli ve mor, pembe ya da kirli beyaz renkte olup salkım hâlinde sıralanır. Bitki nemli çayırlarda, dere kenarlarında ve su kıyısı yerlerde Avrupa ve Batı Asya'da doğal olarak yayılır; Türkiye'de de kayıtlıdır. Boraginaceae familyası, birçok türünde sert tüylü yapraklarıyla tanınır.

Önemli güvenlik uyarısı: Bitkinin kök ve yaprakları pirolizidin alkaloitleri içerir. Bu nedenle ağızdan tüketilmez, yiyecek ve içecek olarak kullanılmaz.

Tarihçe

Symphytum cinsi adı Yunanca kökenlidir ve bitki antik çağdan beri kitaplarda anılmıştır. Dioskorides'in De Materia Medica adlı eserinde ve Plinius'un Naturalis Historia'sında bu cinse ya da benzer bitkilere değinildiği kaynaklarda belirtilir. Orta Çağ ve sonrası Avrupa bitki kitaplarında da sık geçen bir bitkidir.

Grieve'in 1931 tarihli A Modern Herbal adlı eserinde de kafesotu ayrıntılı olarak ele alınır. Bu eski kaynaklardaki halk kullanımları günümüzde güvenlik açısından yeniden değerlendirilmiş, pirolizidin alkaloitleri nedeniyle bitkinin ağızdan alınması birçok ülkede uyarıya konu olmuştur. Bu kart yalnızca bitkinin adı ve botanik tarihi hakkında bilgi vermek içindir.

Kültürdeki yeri

Kafesotu, Avrupa kırsalında yüzyıllardır tanınan bir bahçe ve çayır bitkisidir. Derin kök yapısıyla toprakta tutunması ve hızlı yaprak üretmesi nedeniyle bazı bahçelerde kompost ve yeşil gübre bitkisi olarak değerlendirilmiştir. Çiçekleri arılar için nektar kaynağıdır.

Türkçede karakafesotu, kafesotu ve hazanbel gibi adlar yöreye göre değişir; bitkinin adı eski bitki kitaplarında ve aktar geleneğinde yer alır. Aktar dükkanlarında bitki ve kökü yalnızca bitki tanıtımı ve sergileme bağlamında bulunur; ağızdan alınması önerilmez.

Mutfakta

Hazanbel kökü ve kafesotu mutfakta kullanılmaz. Pirolizidin alkaloitleri içerdiğinden yemeklerde, çaylarda ya da içeceklerde yer almaz ve ağızdan tüketilmemelidir. Bitkinin yiyecek olarak kullanılması güvenli kabul edilmez.

Kuru kök, ambalajlı olarak satılıyorsa serin, kuru ve ışıktan uzak yerde, kapalı bir kapta, çocukların ve evcil hayvanların ulaşamayacağı biçimde saklanmalıdır. Kök yiyecek malzemelerinden ayrı tutulmalı ve etiketinde bitki adı açıkça yazılı olmalıdır.

Sık sorulan sorular

Hazanbel kökü nedir?

Hazanbel kökü, Symphytum officinale L. bitkisinin yer altı kısmıdır; Türkiye'de karakafesotu ya da kafesotu adlarıyla da bilinir.

Hazanbel kökünün Latince adı nedir?

Bitkinin Latince adı Symphytum officinale L. olup Boraginaceae (hodangiller) familyasındandır.

Hazanbel nerede yetişir?

Avrupa ve Batı Asya'da nemli çayırlarda, dere ve su kıyılarında doğal olarak yetişir; Türkiye'de de bulunur.

Hazanbel kökü ağızdan tüketilir mi?

Hayır. Bitki pirolizidin alkaloitleri içerdiğinden ağızdan tüketilmez, yiyecek ve içecek olarak kullanılmaz.

Kaynaklar

Dioskorides, De Materia Medica
Plinius, Naturalis Historia
Davis, P. H. (ed.), Flora of Turkey and the East Aegean Islands
Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, TDK, 1994
Grieve, M., A Modern Herbal, 1931
Kew, Plants of the World Online (POWO)

WhatsApp