Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / TokatTelefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat
Haşhaş (Papaver somniferum L.), gelincikgillerden, beyaz, mor ya da pembe çiçekli bir yıllık bitkidir. Küçük, böbrek biçimli tohumları Anadolu mutfağında çörek, kek ve ezme yapımında kullanılır; Afyonkarahisar çevresi haşhaşın en tanınan yetiştirme bölgesidir.
Botanik özellikleri
Haşhaş, boyu 60-150 cm'e ulaşan, gri-mavimsi yeşil, mumsu görünümlü yaprakları olan tek yıllık bir otsu bitkidir. Yaprakları gövdeyi kısmen saran, kenarları dişli ya da loblu bir yapıdadır. İri, dört taç yapraklı çiçekleri beyaz, pembe, leylak ya da mor renkte olup tabanında çoğunlukla koyu bir leke taşır.
Çiçek döküldükten sonra yuvarlak, küçük bir top biçiminde bir meyve kapsülü oluşur; tepesindeki disk altındaki gözeneklerden olgun tohumlar dökülür. Tohumlar çok küçüktür, böbrek biçimlidir ve türe göre beyaz, gri-mavi ya da koyu renkli olabilir. Bitki geniş bir çeşit çeşitliliğine sahiptir; Flora of Turkey kaydında yabani ve yarı yabani formlarıyla birlikte ele alınır.
Tarihçe
Haşhaşın kökeni Akdeniz havzasına dayandırılır; Papaver somniferum'un çok eski çağlardan beri yetiştirildiği kabul edilir. Antik Yunan ve Roma kaynaklarında, örneğin Dioskorides ve Plinius'un yazılarında, haşhaşın adı ve bitkinin görünüşü anılır. Tohumların ekmek ve çörek üzerine serpilmesi Akdeniz ve Orta Avrupa mutfaklarında köklü bir gelenektir.
Anadolu'da, özellikle İç Batı Anadolu'da Afyonkarahisar ve çevresinde haşhaş tarımı yüzyıllardır sürdürülür; bölge halkının günlük yaşamında, kırsal kültüründe ve mutfağında önemli bir yer tutar. Haşhaşın ekimi Türkiye'de yasal düzenlemelere tabidir: yalnızca Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) denetimindeki izinli bölgelerde ve izinli üreticiler tarafından yapılabilir. Bu nedenle haşhaş tohumu ticareti de belirlenmiş kurallar çerçevesinde yürür.
Kültürdeki yeri
Afyonkarahisar'da haşhaş çiçeklenme mevsimi, beyaz ve mor tarlaların manzarasıyla yöre kültürünün simgelerinden biri olmuştur. Tarlalar, fotoğrafçıların ve yerel halkın ilgisini çeker; yöre mutfağında haşhaşlı ürünler, düğün ve bayram sofralarının tanıdık lezzetleri arasındadır. Haşhaş çiçeği Anadolu işlemelerinde ve motiflerinde de görülür.
Haşhaşın ekimi, 1970'lerde yaşanan yasaklama ve sonrasındaki kontrollü yeniden izin süreçleriyle ülke gündeminde yer almış, bu süreç bölge üreticileri için belirleyici olmuştur. Bugün üretim, kayıtlı çiftçilerle sınırlıdır; sofralık tohum ise denetimli zincir içinde ürüne dönüşür. Aynı bitkiden elde edilen haşhaş yağı için sitemizdeki Haşhaş Yağı kartına bakabilirsiniz.
Mutfakta
Mutfakta haşhaşın kullanılan kısmı tohumudur. Hafif ceviz-fındık kokulu tohumlar çörek, poğaça, simit, ekmek ve kek hamurlarının üzerine serpilir ya da iç harcında kullanılır. Haşhaş tohumu dövülüp şekerle karıştırılarak tatlı hamur işlerine konulan ezme haline getirilir; Afyonkarahisar yöresinde haşhaşlı tatlılar, helva ve baklava çeşitleri bilinir.
Tohumlar ölçüsü gereği kolay dağılır; kullanmadan önce hafifçe kavrulması aroma açısından tercih edilir. Saklama için ağzı kapalı cam ya da teneke kapta, serin, kuru ve karanlık bir yerde tutulmalıdır; yağlı tohum olduğundan zamanla acılaşabilir, bu yüzden küçük miktarlarda alınması ve ışıktan korunması önerilir.
Sık sorulan sorular
Haşhaş nedir?
Haşhaş, Papaver somniferum L. adıyla bilinen, gelincikgillerden tek yıllık bir bitkidir. Mutfakta özellikle tohumu kullanılır.
Haşhaşın Latince adı nedir?
Latince adı Papaver somniferum L., familyası Papaveraceae'dir.
Haşhaş nerede yetişir?
Türkiye'de ekimi yasal olarak TMO denetimli ve izinli bölgelerle sınırlıdır; Afyonkarahisar çevresi en bilinen yetiştirme alanıdır.
Haşhaş tohumu nasıl saklanır?
Hava almayan bir kapta, serin, kuru ve ışıktan uzak bir yerde saklanır; yağlı olduğu için uzun süre bekletilmemelidir.
Kaynaklar
Davis, P. H. (ed.), Flora of Turkey and the East Aegean Islands, Edinburgh University Press Dioskorides, De Materia Medica Plinius, Naturalis Historia Grieve, M., A Modern Herbal (1931) Mabberley's Plant-Book, Cambridge University Press Kew Plants of the World Online (POWO), Papaver somniferum