Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Guarana (Paullinia cupana) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Guarana fotoğraf 1Guarana fotoğraf 2Guarana fotoğraf 3
Fotoğraflar: Geoff Gallice from Gainesville, FL, USA, CC BY 2.0 · Bernard DUPONT from FRANCE, CC BY-SA 2.0 · pamsai, 200K views, thank you, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Guarana

Paullinia cupana Kunth

Diğer adları
Guaraná (Portekizce); İng. guarana
Familya
Sapindaceae (Sabunağacıgiller)
Kullanılan kısım
Tohum

Guarana (Paullinia cupana Kunth), Amazon havzasına özgü, ağaçlara tırmanan odunsu bir sarmaşıktır. Kırmızı kapsüllerin içinde, beyaz bir zarla çevrili siyah tohumlar taşır ve Brezilya'nın içecek kültüründe önemli bir yere sahiptir.

Botanik özellikleri

Paullinia cupana, Amazon yağmur ormanlarında yayılan, 10 metreye kadar tırmanabilen odunsu bir liandır. Yaprakları bileşik yapılıdır; küçük, krem renkli çiçekleri salkımlar halinde açar. Meyveler armut biçiminde kapsüllerdir ve olgunlaşınca kırmızı renk alıp açılır.

Kapsülün içindeki siyah tohum, beyaz ve etli bir zarla çevrilidir; bu görünüm sık sık bir göze benzetilir. Tohumlarda kafein bulunması, türün botanik olarak dikkat çeken özelliklerinden biridir. Cinsin adı, Alman botanikçi Christian Paullini'ye atfedilir; türü Kunth bilimsel olarak tanımlamıştır.

Tarihçe

Guarana'nın anavatanı Brezilya Amazonu'dur ve bitki özellikle Maués bölgesindeki Sateré-Mawé halkıyla anılır. Bu topluluk, bitkiyi kültüre alan ve geleneklerinde saygın bir yer veren halk olarak bilinir. Avrupalılar bitkiyi 17. yüzyıldan itibaren seyahat kayıtlarında anmaya başlamıştır.

Bilimsel tanımı, Humboldt ve Bonpland'ın Güney Amerika gezilerinden toplanan örneklere dayanarak Kunth tarafından 19. yüzyılın başında yapılmıştır. Brezilya'da 20. yüzyılda guarana, endüstriyel içecek üretiminin hammaddesi hâline gelmiştir. Bugün Brezilya, dünyanın en önemli üreticisidir.

Kültürdeki yeri

Guarana sıcak, nemli ve yağışlı tropik iklimi gerektirir. Üretimde fidanlar sıra hâlinde dikilir ve bitkiler tutunmaları için budanıp yönlendirilir. Olgun kapsüller elle toplanır; tohumlar zardan ayrılır, yıkanır, kavrulur ve öğütülür.

Brezilya kültüründe guaranadan elde edilen gazlı içecekler son derece yaygındır ve ülkenin ulusal içecek geleneği arasında sayılır. Geleneksel yöntemde tohum hamuru çubuklar biçiminde kurutulur ve kemikli bir dil balığı diliyle rendelenerek suya katılır. Türkiye'de bitki yetişmez; ürün ithalat yoluyla toz ya da tohum olarak bulunur.

Mutfakta

Guarana Brezilya'da başlıca gazlı meşrubat, şurup ve içecek tozu yapımında kullanılır. Özgün lezzeti hafif acımsı ve ağaç meyvesini andıran bir tada sahiptir. Türk mutfağında geleneksel bir yeri yoktur; ürün genellikle toz ya da kapsül biçiminde ambalajlı olarak satılır.

Toz ürün, kapalı ambalajında ışıktan ve nemden uzak, serin ve kuru bir yerde saklanır. Açıldıktan sonra hava almayan bir kapta tutulması tavsiye edilir. Ambalaj üzerindeki son kullanma tarihine ve üreticinin saklama bilgisine uyulmalıdır.

Sık sorulan sorular

Guarana nedir?

Guarana, Amazon havzasına özgü, Paullinia cupana Kunth adlı odunsu bir tırmanıcı bitkidir ve siyah tohumlarıyla bilinir.

Guaranının Latince adı nedir?

Latince adı Paullinia cupana Kunth'tur; Sapindaceae familyasındandır.

Guarana nerede yetişir?

Amazon yağmur ormanlarında, özellikle Brezilya'da yetişir; Türkiye'de yetişmez.

Guarana nasıl saklanır?

Toz ürün, ışıktan ve nemden uzak, serin ve kuru bir yerde hava almayan kapalı bir kapta saklanır.

Kaynaklar

Kunth, C. S. in Humboldt, Bonpland & Kunth, Nova Genera et Species Plantarum.
Mabberley, D. J. Mabberley's Plant-Book. Cambridge University Press.
Kew Science. Plants of the World Online (POWO): Paullinia cupana Kunth.
FAO. Brezilya tarım ve ormancılık ürünleri yayınları.

WhatsApp