Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / TokatTelefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat
Goraka (Garcinia gummi-gutta (L.) N.Robson), Güney Hindistan ve Sri Lanka'da yetişen, sarı-turuncu kabak biçimli meyveleri olan küçük bir yağmur ormanı ağacıdır. Meyvenin kurutulup kararmış kabuğu, bölge mutfağında, özellikle balık yemeklerinde ekşitici olarak yüzyıllardır kullanılmaktadır. Latince adı Garcinia cambogia ile de bilinen tür, yalnızca mutfak ve botanik kültürü bakımından anlatılmıştır.
Botanik özellikleri
Garcinia gummi-gutta, 5-12 m boyunda, her dem yeşil ve yoğun yapraklı bir ağaçtır. Karşılıklı dizilen, derimsi ve parlak yaprakları uzunca oval biçimdedir. Küçük, sarımsı-yeşil çiçekleri yaprak koltuklarında toplu olarak açar; erkek ve dişi çiçekler çoğunlukla ayrı bireylerde bulunur.
Meyvesi 5-8 cm çapında, yuvarlak ve boyuna olukları bulunan bir kabak biçimindedir; olgunlaşınca sarı, turuncu ya da kırmızımsı renk alır. Dışı kalın, içi ise ekşi etli bir yapıdan oluşur ve meyvenin içinde birkaç tohum yer alır. Ağaç, Batı Gatlar'ın nemli tropik ormanlarında, deniz seviyesinden yaklaşık 1000 m yüksekliğe kadar doğal olarak yetişir ve Güneydoğu Asya'nın bazı bölgelerinde de yetiştirilir.
Tarihçe
Cins adı Garcinia, 18. yüzyılda Fransız ve Güney Asya florası üzerine çalışmış bitkibilimcilerin adlarıyla ilişkilendirilen bir ad olup Linnaeus'un Laurent Garcin adına verdiği addır. Türün eski adı Garcinia cambogia, Kamboçya (Cambodia) sözcüğüyle de bağlantılı olan gambooge adından türemiştir; bu ad, cinsin başka türlerinden elde edilen sarı reçine için de kullanılmıştır.
Güney Hint mutfağında kodampuli ya da Sri Lanka'da goraka olarak adı geçen kurutulmuş meyve kabuğu, çok eski dönemlerden beri bölge yemeklerinin ekşi ve dumanlı tadının bir parçasıdır. Meyvelerin hasat edilip tuzlanması, güneşte kurutulması ve geleneksel olarak ateşte tütsülenmesi, bölgede yöreden yöreye değişen bir ev işidir.
Kültürdeki yeri
Kerala mutfağında kodampuli, özellikle balık curry (meen curry) yemeklerinin ayrılmaz bir malzemesidir ve çoğunlukla kil kaplarda pişirilen bu yemeklerin kendine özgü rengi ile ekşiliğini verir. Sri Lanka'da goraka, balık ambul thiyal gibi yemeklerde kullanılır. Yağmur mevsimine yakın zamanlarda ağaçlardan hasat edilen meyveler, aile içinde çeşitli yöntemlerle yıl boyu saklanacak biçimde hazırlanır.
Goraka ve kodampuli, yaygın olarak demirhindi (Tamarindus indica) ile karıştırılır; ancak ikisi farklı familyalara ait bitkilerdir ve tatları da birbirinden farklıdır. Ticari ambalajlarda bitki, çoğunlukla Garcinia cambogia adıyla anılır. Bu sayfada yalnızca mutfak, botanik ve kültür bilgisi sunulur.
Mutfakta
Kurutulmuş goraka dilimleri, yemeğe ekşi, hafif dumanlı ve tuzlu bir tat vermek için kullanılır. Genellikle yemekten önce kısa süre ılık suda bekletilir, ardından tencereye birkaç dilim eklenir; yemek pişerken tadı yavaş yavaş sosa geçer ve servisten önce ayıklanabilir. Balık, karides, sebze curry yemekleri ve ekşili çorbalarda tercih edilir.
Kurutulmuş dilimler kapalı bir cam kavanozda, nemden ve ışıktan uzak, serin ve kuru bir ortamda uzun süre saklanabilir. Bitkinin kendi tuzlanmış ve tütsülenmiş ürünü zamanla koyulaşır ve yapışkan bir hal alabilir; bu normal bir durumdur. Açıldıktan sonra paket mutlaka kapalı tutulmalı, nem almaması sağlanmalıdır.
Sık sorulan sorular
Goraka nedir?
Goraka (Garcinia gummi-gutta), Güney Hindistan ve Sri Lanka'da yetişen bir ağacın meyve kabuğunun kurutulmuş halidir ve mutfakta ekşitici olarak kullanılır.
Gorakanın Latince adı nedir?
Geçerli Latince adı Garcinia gummi-gutta (L.) N.Robson'dır; ticarette hâlâ Garcinia cambogia (Gaertn.) Desr. adıyla da anılır.
Goraka nerede yetişir?
Batı Gatlar'ın nemli tropik ormanlarında, Güney Hindistan ve Sri Lanka'da doğal olarak yetişir.
Goraka nasıl saklanır?
Kurutulmuş dilimler hava almayan kapalı bir kapta, nemden ve doğrudan ışıktan uzakta, serin bir yerde saklanır.
Kaynaklar
Mabberley's Plant-Book, Cambridge University Press Kew, Plants of the World Online (POWO): Garcinia gummi-gutta FAO, Güney ve Güneydoğu Asya'da orman dışı bitkisel ürünler üzerine yayınlar Upson, T. & Andrews, S., The Genus Garcinia ve genel botanik kaynakları