Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Fındık (Corylus avellana) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Fındık fotoğraf 1Fındık fotoğraf 2Fındık fotoğraf 3Fındık fotoğraf 4Fındık fotoğraf 5Fındık fotoğraf 6
Fotoğraflar: Emőke Dénes, CC BY-SA 4.0 · This image is created by user B. Schoenmakers at Waarneming.…, CC BY 3.0 · DidierFy, CC BY-SA 4.0 · Rosser1954, CC BY-SA 4.0 · Robert Flogaus-Faust, CC BY 4.0 · Ryan Hodnett, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Fındık

Corylus avellana L.

Diğer adları
Adi fındık, yabani fındık, kara fındık (yöresel); İngilizce: hazelnut, common hazel, filbert. Karadeniz'de ticari üretimde yaygın çeşitler Tombul, Palaz, Çakıldak ve Foşa gibi adlarla anılır.
Familya
Betulaceae (Huşgiller)
Kullanılan kısım
Meyve (iç fındık)

Fındık (Corylus avellana L.), huzgiller ailesinden, sert kabuklu yemişiyle bilinen çalımsı bir ağaçtır. Türkiye, özellikle Karadeniz kıyı kuşağıyla dünya fındık üretiminin büyük bölümünü karşılar; fındık ülkenin en bilinen tarım ürünlerinden biridir.

Botanik özellikleri

Corylus avellana, genellikle çok gövdeli, 3-6 metre boylanan, yaprak döken bir çalı ya da küçük ağaçtır. Yaprakları yuvarlakça, kenarları çift dişli ve üzeri tüylüdür. Bitki tek evciklidir: erkek çiçekler kış sonunda sarkık, uzun püskül (kedicik) biçimindedir; dişi çiçekler ise tomurcuk içinde küçük, kırmızı püsküllerle görünür. Tozlaşma rüzgârla olur; bu nedenle fındık bahçelerinde farklı çeşitlerin birlikte bulunması önemlidir.

Meyve, sert, odunsu bir kabuğun içinde tek bir yenilebilir iç barındıran yemiştir ve yaprakçıklardan oluşan bir kılıfla çevrilidir. Corylus cinsi Kuzey Yarımküre'nin ılıman bölgelerinde çok sayıda türle temsil edilir; Türkiye'de ise C. avellana'nın yanında Türk fındığı (C. colurna L.) ve kızıl fındık gibi akraba türler de doğal olarak yetişir.

Tarihçe

Fındık, Avrupa ve Anadolu'da insanlığın en eski yemişlerinden biridir; tarih öncesi yerleşimlerde kabuk kalıntıları bulunmuştur. Antik çağda Karadeniz kıyısı fındığın bilinen yurdu olarak anılırdı; Dioskorides ve Plinius gibi yazarlar, "Pontus" (Karadeniz) yöresinden gelen fındığı ve öteki yemişleri tarif eder. Karadeniz kıyısındaki bu yemiş, o dönemde "Pontus cevizi" gibi adlarla anılırdı.

Karadeniz'de fındığın düzenli bir tarım ürününe dönüşmesi ve ihracata konu olması özellikle 19. yüzyıldan sonra hız kazanmıştır; 20. yüzyılda üretim alanları Doğu Karadeniz'den Batı Karadeniz ve Sakarya çevresine genişlemiştir. Türkiye bugün dünya fındık üretiminin kabaca üçte ikisini karşılayan, açık ara birinci üreticidir; fındık Karadeniz ekonomisinin ve kültürünün merkezî ürünlerinden biri olmuştur.

Kültürdeki yeri

Fındık, ılıman ve nemli iklimi sever; deniz etkisindeki kıyı kuşağında, bol yağış alan yamaçlarda iyi gelişir. Kıyı boyunca Ordu, Giresun, Samsun, Trabzon, Sakarya ve Düzce çevresi başlıca üretim alanlarıdır. Bahçelerde bitki çok gövdeli bir çalı biçiminde yetiştirilir; her yıl dip sürgünleri ayıklanır, budama yapılır. Soğuğa dayanıklıdır, ancak ilkbaharda çiçeklenme döneminde şiddetli don ve rüzgâr ürünü azaltabilir.

Hasat ağustos ayında başlar; meyveler olgunlaşınca toplanır veya yere dökülür, kabuğundan ayrılır, sonra güneşte ya da kurutma düzeneklerinde kurutulur. Giresun Tombul gibi bazı çeşitler coğrafi işaretle korunmaktadır. Kurutulan fındık depolarda saklanır; kabuklu veya iç olarak pazara sunulur.

Mutfakta

Fındık, çiğ, kavrulmuş ya da öğütülmüş olarak mutfakta ve tatlıcılıkta çok kullanılır. Kuruyemiş olarak tek başına yenir; çikolata, krema, bisküvi, kek, baklava çeşitleri, lokum ve helva gibi tatlılarda ve fırıncılıkta aranan bir malzemedir. Ezilmiş fındık salata ve pilav üzerine serpilebilir; fındık ezmesi ve kremaları kahvaltılık olarak yaygındır. Fındıktan elde edilen yağ ise ayrı bir ürün olarak siteye ait "fındık yağı" kartında anlatılmaktadır.

Fındık, serin, kuru ve karanlık bir ortamda, hava almayan bir kapta saklanır; sıcaktan ve nemden uzak tutulmazsa yağı acılaşabilir ve küf oluşabilir. Kabuklu fındık iç fındığa göre daha uzun süre dayanır. Uzun süreli saklama için buzdolabı ya da dondurucu da kullanılabilir.

Sık sorulan sorular

Fındık nedir?

Fındık, huzgiller (Betulaceae) ailesinden Corylus avellana L. adlı çalımsı ağacın sert kabuklu yemişidir. İç fındık, kuruyemiş ve tatlıcılıkta yaygın olarak kullanılır.

Fındığın Latince adı nedir?

Latince adı Corylus avellana L.'dir. İngilizcede hazelnut ya da common hazel olarak bilinir.

Fındık nerede yetişir?

Fındık ılıman ve nemli iklimlerde yetişir. Türkiye, Karadeniz kıyı kuşağında Ordu, Giresun, Samsun, Trabzon, Sakarya ve Düzce çevresiyle dünya fındık üretiminin büyük bölümünü karşılar.

Fındık nasıl saklanır?

Fındık, serin, kuru ve karanlık bir yerde, hava almayan bir kapta saklanır. Isı, nem ve ışık yağının acılaşmasına yol açabilir; kabuklu fındık iç fındığa göre daha uzun süre dayanır.

Kaynaklar

Davis, P. H. (ed.), Flora of Turkey and the East Aegean Islands
Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, TDK, 1994
Dioskorides, De Materia Medica
Plinius, Naturalis Historia
Mabberley's Plant-Book
FAO, FAOSTAT üretim verileri
Kew, Plants of the World Online (POWO)

WhatsApp