Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Domuz Ayrığı (Dactylis glomerata) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Domuz Ayrığı fotoğraf 1Domuz Ayrığı fotoğraf 2Domuz Ayrığı fotoğraf 3Domuz Ayrığı fotoğraf 4Domuz Ayrığı fotoğraf 5
Fotoğraflar: foxypar4 on Flickr, CC BY 2.0 · Mirek256, CC BY-SA 4.0 · Krzysztof Ziarnek, Kenraiz, CC BY-SA 4.0 · Javier martin, Public domain · Agnieszka Kwiecień, Nova, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Domuz Ayrığı

Dactylis glomerata L.

Diğer adları
Domuz ayrığı, tavuk ayağı otu, yumak çim (bazı yörelerde); İngilizce: cock's-foot, orchard grass
Familya
Poaceae (Buğdaygiller)
Kullanılan kısım
Yeşil kısımlar (yem), tohum

Domuz ayrığı (Dactylis glomerata L.), buğdaygiller familyasından, tutam tutam büyüyen çok yıllık bir çayır otudur. Türkiye'nin de aralarında bulunduğu geniş bir alanda doğal olarak yetişir ve yem bitkisi olarak ekilir.

Botanik özellikleri

Domuz ayrığı, buğdaygiller (Poaceae) familyasından, çok yıllık ve sık tutamlar hâlinde büyüyen bir ottur. Gövdeleri dik, yaprakları uzun, şerit biçimli ve hafif mavimsi yeşildir. Yaprak kınları sıkıca gövdeyi sarar ve yaprak ayasının tabanı yassı bir yapı gösterir.

Çiçek durumu bir salkım biçiminde olup başak demetleri yumak gibi bir yanda toplanır; tür adındaki glomerata, Latincede "topaklanmış" anlamına gelir. Bitki serin ve nemli çayırlarda, orman kenarlarında ve yol kıyılarında rastlanan, gölgeye de dayanıklı bir türdür. Dactylis cinsi Avrupa, Kuzey Afrika ve Asya'nın birçok bölümünde doğal olarak yayılmıştır; Flora of Turkey'de ülkemizde de yaygın olarak kayıtlıdır.

Tarihçe

Domuz ayrığı eski çağlardan beri doğal çayırların tanıdık otlarındandır. Avrupa'da özellikle 17. ve 18. yüzyıllarda yem bitkisi olarak ekilmeye başlandığı bilinir. Daha sonra Kuzey Amerika'ya ve diğer kıtalara da yem ve mera bitkisi olarak götürülmüş, bazı bölgelerde doğallaşmıştır.

İngilizce "orchard grass" adı, meyve bahçelerinin gölgeli altında iyi yetişmesinden gelir. Türkçede domuz ayrığı adı, bitkinin yaygın bir yabani ot ve mera bitkisi olarak yöre halkınca bilinen kullanımından kaynaklanmış olmalıdır. Baytop'un sözlüğünde de bu ad Dactylis glomerata ile ilişkilendirilir.

Kültürdeki yeri

Domuz ayrığı bugün esas olarak çayır ve mera bitkisi olarak değer görür. Hayvan beslemede kuru ot ve yeşil yem olarak kullanılır; erken ilkbahardan sonbahara kadar uzun süre yeşil kalması çiftçilerce tercih edilmesine neden olur. Karışım çayır tohumlarında başka buğdaygillerle birlikte ekilir.

Çayır otları arasında çiçeklenme döneminde bol polen verdiği için polen kaynağı olarak bilinir. Bu nedenle çayır ve park alanlarında bahar aylarında dikkat çeker. Süs amacıyla da bahçelerde çim karışımlarında yer alabilir.

Mutfakta

Domuz ayrığı mutfakta kullanılan bir bitki değildir; yemeklik ya da baharat olarak değerlendirilmez. Kullanımı yem ve çayır bitkisiyle sınırlıdır.

Tohum olarak ticarette satıldığında kuru, serin ve havadar bir yerde, nem almayan kese ya da çuvallarda saklanır. Kuru ot ise kapalı, yağmur almayan ve havalanan bir depoda tutulmalıdır; nemli kalırsa küflenebilir.

Sık sorulan sorular

Domuz ayrığı nedir?

Domuz ayrığı, buğdaygiller familyasından, tutam hâlinde büyüyen çok yıllık bir çayır ve yem bitkisidir.

Domuz ayrığının Latince adı nedir?

Latince adı Dactylis glomerata L. olup Poaceae familyasındandır.

Domuz ayrığı nerede yetişir?

Avrupa, Kuzey Afrika ve Asya'nın geniş bölümlerinde, çayır, mera ve orman kenarlarında doğal olarak yetişir.

Domuz ayrığı tohumu nasıl saklanır?

Nemden uzak, serin ve havadar bir yerde, kuru ve kapalı bir kapta saklanır.

Kaynaklar

Davis, P. H. (ed.), Flora of Turkey and the East Aegean Islands
Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, TDK, 1994
Mabberley, D. J., Mabberley's Plant-Book
FAO, Food and Agriculture Organization yem bitkileri yayınları
Kew, Plants of the World Online (POWO)

WhatsApp