Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Dereotu (Anethum graveolens) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Dereotu fotoğraf 1Dereotu fotoğraf 2Dereotu fotoğraf 3Dereotu fotoğraf 4
Fotoğraflar: HaJunkiyada, CC BY-SA 4.0 · Billjones94, CC BY-SA 4.0 · Nourrmousa, CC BY-SA 4.0 · Salicyna, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Dereotu

Anethum graveolens L.

Diğer adları
Dere otu, şibit (bazı yörelerde); İngilizce: dill
Familya
Apiaceae (Maydanozgiller)
Kullanılan kısım
Taze yaprak, tohum (meyve)

Dereotu (Anethum graveolens L.), ince tüylü yapraklarıyla tanınan, tek yıllık ve kokulu bir mutfak bitkisidir. Taze yaprakları ve tohumları Anadolu mutfağından Kuzey Avrupa sofralarına kadar geniş bir alanda baharat olarak yer alır.

Botanik özellikleri

Dereotu, maydanozgiller (Apiaceae) familyasından, tek yıllık otsu bir bitkidir. İçi boş, ince çizgili ve mavimsi yeşil gövdesi genellikle bir metreye yakın boylanabilir. Yaprakları iplik gibi ince bölünmüş, tüy görünümlü loblara ayrılır; bu yapı bitkiyi rezene ile benzer kılar.

Çiçekleri sarı renklidir ve yaz aylarında şemsiye biçimli çiçek kümelerinde toplanır. Olgunlaşan meyveler yassı, kenarları hafif kanatlı ve kahverengimsi olup halk arasında tohum diye anılır. Bitki serin ve güneşli yerleri sever, tohumla kolayca çoğalır ve bahçelerde sıklıkla kendiliğinden yeniden çıkar. Kew POWO kayıtlarında Anethum cinsinin bu türle temsil edildiği, anavatanının Akdeniz ve Batı Asya çevresi olduğu belirtilir.

Tarihçe

Dereotunun adı çok eski yazılı kaynaklarda anılır. Antik dönem bitki kitaplarında, örneğin Dioskorides'in De Materia Medica adlı eserinde ve Plinius'un Naturalis Historia'sında bitkiden söz edilir. Akdeniz havzasında yüzyıllardır bahçe bitkisi olarak yetiştirildiği bilinir.

Orta Çağ Avrupası'nda dereotu manastır ve köy bahçelerinin olağan sakinlerindendi; tohumları da mutfakta ve konserve işlerinde kullanıldı. Latince tür adı graveolens, "ağır kokulu" anlamına gelir ve bitkinin belirgin aromasına işaret eder. Anadolu'da dereotu eski çağlardan beri yetiştirilen ve hem pazarlarda hem evlerde taze olarak bulunan bir otlar arasındadır.

Kültürdeki yeri

Dereotu birçok mutfak kültüründe kendine özgü bir yer edinmiştir. İskandinav mutfağında balık ve patates yemeklerinin, Doğu Avrupa'da turşu ve çorbaların ayrılmaz parçasıdır. Anadolu'da ise zeytinyağlılar, yoğurtlu salatalar ve börek iç harçları ilk akla gelen kullanım alanlarıdır.

Bitkinin adı Türkçede dere kenarlarında yetiştiği düşüncesinden ya da basitçe yetişme ortamından kaynaklanmış olabilir; ancak bu konuda kesin bir etimoloji bilgisi yoktur. Pazarlarda demet halinde satılması, taze otların mevsimlik sofra düzeninde önemli bir yer tuttuğunu gösterir.

Mutfakta

Taze dereotu, yaprakları ince doğranarak yemeğin sonuna doğru eklenir; çünkü uzun pişirmede aroması hızla azalır. Zeytinyağlı enginar ve bakla, cacık, çiğ salata, omlet ve kefirli ya da yoğurtlu soslar en bilinen kullanımlardır. Turşu yapımında hem yaprak hem tohum kokusunu verir; salatalık ve karnabahar turşusunda sıkça tercih edilir.

Kuru dereotu, taze kadar canlı bir kokuya sahip olmasa da kış aylarında pratik bir alternatiftir. Kuru yaprak ve tohum, ışıktan ve nemden uzak, hava almayan kapalı bir kavanozda saklanmalıdır. Tohumlar bütün hâlde daha uzun süre aromasını korur; kullanımdan hemen önce ezilmeleri önerilir.

Sık sorulan sorular

Dereotu nedir?

Dereotu, maydanozgiller familyasından, ince bölünmüş yapraklı ve kokulu tek yıllık bir mutfak bitkisidir.

Dereotunun Latince adı nedir?

Latince adı Anethum graveolens L. olup Apiaceae familyasındandır.

Dereotu nerede yetişir?

Akdeniz ve Batı Asya kökenlidir; güneşli, serin ve iyi drene olan topraklarda bahçelerde kolayca yetişir.

Kuru dereotu nasıl saklanır?

Işıktan ve nemden uzak, ağzı sıkı kapanan cam ya da metal bir kapta, serin bir yerde saklanır.

Kaynaklar

Dioskorides, De Materia Medica
Plinius, Naturalis Historia
Davis, P. H. (ed.), Flora of Turkey and the East Aegean Islands
Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, TDK, 1994
Grieve, M., A Modern Herbal, 1931
Kew, Plants of the World Online (POWO)

WhatsApp