Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / TokatTelefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat
Hurma-i hindi, demirhindi, Hint hurması; İngilizce: tamarind, Indian date
Familya
Fabaceae (Baklagiller)
Kullanılan kısım
Meyve (kabuğu ayıklanmış, ekşi-tatlı meyve eti)
Demirhindi (Tamarindus indica L.), tropikal bölgelerde yetişen iri bir ağaçtır. Kahverengi, kıvrık baklamsı meyvelerinin içindeki ekşimsi-tatlı, yapışkan meyve eti, Asya, Afrika ve Orta Doğu mutfaklarında ve şerbetlerde kullanılır.
Botanik özellikleri
Tamarindus indica L., uygun koşullarda 20 metreyi aşabilen, geniş tepeli, uzun ömürlü ve her dem yeşil bir ağaçtır. Yaprakları çift tüysü bileşiktir ve çok sayıda küçük yaprakçıktan oluşur. Çiçekleri küçük, sarımsı ve kırmızımsı damarlıdır; salkım halinde dallanır.
Meyvesi 5-15 santimetre uzunlukta, hafif kıvrık, kahverengi kabuklu bir baklagil meyvesidir. Kabuğun içinde sert çekirdekler ve onları saran, olgunlaştıkça koyulaşan, yapışkan ve ekşi-tatlı bir meyve eti bulunur. Tür Doğu Afrika kökenli kabul edilir; çok eski dönemlerde Hindistan'a taşınmış ve tropik kuşakta yaygın olarak yetiştirilir hale gelmiştir. Türkiye'de ağaç tropikal iklim istediği için doğada yetişmez, ürün ithal edilir.
Tarihçe
Demirhindi adı, Arapçada "Hint hurması" anlamına gelen tamr hindi ifadesinden gelen adlarla ilişkilidir; Latince cins adı Tamarindus da aynı kökene dayanır. Bu ad, ağacın Avrupa ve Orta Doğu'ya Hindistan üzerinden tanıtıldığını yansıtır. Tür aslında Afrika kökenli olduğu halde, ticaret yolları boyunca tüm tropik bölgeye yayılmıştır.
Osmanlı ve Orta Doğu mutfağında demirhindi şerbeti uzun süredir bilinen bir içecektir. Baharat ticareti içinde meyve eti bloklar halinde sıkıştırılarak taşınmış; Hindistan, Tayland ve Meksika gibi ülkelerde yerel mutfağın temel bir malzemesi olmuştur. Avrupa'da ise Worcestershire sosu gibi bazı hazır soslarda içerik olarak yer almıştır.
Kültürdeki yeri
Demirhindi sıcak, güneşli ve belirgin kurak mevsimi olan bölgelerde yetişir; don görmeyen iklim ister. Tohumdan gelişen ağaçların meyve vermesi yıllar sürebilir, bu nedenle ticari bahçelerde aşılı fidanlar tercih edilir. Hindistan, Tayland, Endonezya, Meksika ve çeşitli Afrika ülkeleri başlıca üretim bölgeleridir.
Meyveler olgunlaşıp kabukları kuruyunca elle toplanır. Kabuk ve lifler ayıklanır, kalan meyve eti çekirdekli ya da çekirdeksiz olarak blok, macun veya ezme biçiminde paketlenir. Türkiye'de ürün genellikle kurutulmuş meyve eti ya da konsantre olarak aktarlarda satılır.
Mutfakta
Demirhindi mutfakta ekşi-tatlı bir tat vermek için kullanılır. Hint mutfağında çatni, rasam ve köri gibi yemeklerde, Güneydoğu Asya'da soslarda ve tatlandırıcı olarak, Meksika'da ise tatlı ve şekerlemelerde yer alır. Orta Doğu'da meyve eti suda bekletilip süzülerek, şekerle tatlandırılan soğuk bir şerbet hazırlanır.
Meyve eti ılık suda bir süre bekletilir, çekirdek ve lifler elle ayıklanıp süzülür. Açılmış blok ya da macun, hava almayan kapta serin ve kuru yerde, açıldıktan sonra buzdolabında saklanır. Kuru meyve etinin kabuğu ve çekirdekleri yenmez, ayıklanarak çıkarılır.
Sık sorulan sorular
Demirhindi nedir?
Tamarindus indica L. adlı tropikal ağacın, ekşi-tatlı meyve etiyle bilinen baklamsı meyvesidir.
Demirhindinin Latince adı nedir?
Latince adı Tamarindus indica L.'dir ve Fabaceae (Baklagiller) familyasındandır.
Nerede yetişir?
Sıcak, don görmeyen tropikal ve subtropikal bölgelerde, özellikle Hindistan, Tayland, Afrika ve Orta Amerika'da yetişir.
Nasıl saklanır?
Meyve eti serin, kuru ve kapalı bir kapta saklanır; açılmış ambalaj buzdolabında tutulur.
Kaynaklar
Davis, P. H. (ed.), Flora of Turkey and the East Aegean Islands Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, TDK, 1994 Grieve, M., A Modern Herbal, 1931 Mabberley's Plant-Book FAO, Food and Agriculture Organization of the United Nations, Tamarind ile ilgili yayınları Kew, Plants of the World Online (POWO)