Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Çavi (Kauri Ağacı) (Agathis australis) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Çavi (Kauri Ağacı) fotoğraf 1Çavi (Kauri Ağacı) fotoğraf 2Çavi (Kauri Ağacı) fotoğraf 3Çavi (Kauri Ağacı) fotoğraf 4Çavi (Kauri Ağacı) fotoğraf 5Çavi (Kauri Ağacı) fotoğraf 6
Fotoğraflar: ja:User:NEON / User:NEON_ja, CC BY-SA 3.0 · Jarek Tuszyński, CC BY 4.0 · Agnieszka Kwiecień, Nova, CC BY-SA 4.0 · J Brew, CC BY-SA 2.0 · MurielBendel, CC BY-SA 4.0 · Michael Beckmann, Public domain · Wikimedia Commons

Çavi (Kauri Ağacı)

Agathis australis (D.Don) Lindl. ex Loudon

Diğer adları
Kauri ağacı, kauri, çavi; Maori dilinde kauri; İngilizce kauri, New Zealand kauri
Familya
Araucariaceae (Araukaryagiller)
Kullanılan kısım
Reçine (kauri zamkı, kopal) ve odun

Çavi ya da kauri ağacı, Yeni Zelanda'nın kuzey adasına özgü, dev boyutlara ulaşan bir iğne yapraklı ağaçtır. Bin yıldan uzun yaşayabilen bu ağaçlar, en ünlü örneği Tāne Mahuta ile bilinir. Toprakta binlerce yıl kalan reçinesi, kauri zamkı ya da kopal olarak ticarete konu olmuştur.

Botanik özellikleri

Agathis australis, 40-50 metreye ulaşan, silindirik ve dal vermeyen gövdesiyle tanınan dev bir kozalaklı ağaçtır. Gövdesi kalın ve yassı pullar hâlinde dökülen gri bir kabukla kaplıdır. Yaprakları kalın, deri gibi, uzun elips biçimlidir ve çoğu iğne yapraklı ağaçtan farklı görünür. Dişi ve erkek kozalaklar aynı ağaçta ayrı yerlerde taşınır.

Tür Yeni Zelanda'nın Kuzey Adası'nda, Northland ve Coromandel çevresindeki nemli ormanlarda doğal olarak bulunur. En ünlü örneği Waipoua Ormanı'ndaki Tāne Mahuta'dır; Maori mitolojisinde orman tanrısı Tāne'nin adını taşıyan bu ağacın yaşı yaklaşık 1500 yıl olarak tahmin edilir. Aynı ormanda daha geniş çevreli başka ağaçlar da vardır.

Tarihçe

Kauri ağacı Maori kültüründe kutsal bir yere sahiptir. Gövdeleri kano yapımında, reçinesi ise ateş yakmada ve işaretlemede kullanılmıştır. Avrupalıların 18. yüzyıl sonlarında bölgeyi tanımasıyla kauri ağaçları, gemi direği yapımına uygun uzun ve düz gövdeleri nedeniyle büyük ilgi görmüştür. Bitki, Lindley ve Loudon'un 19. yüzyıl yayınlarıyla bilimsel olarak adlandırılmıştır.

19. yüzyılda ve 20. yüzyılın başında kauri reçinesi büyük bir endüstri kolu olmuştur. Toprağın altında binlerce yıl bekleyen, fosilleşmeye yakın zamk kütleleri kazılarak çıkarılmış, vernik ve cila üretiminde kullanılmıştır. Yoğun kesim sonucu kauri ormanları büyük ölçüde azalmış, bugün kalan ağaçlar koruma altındadır.

Kültürdeki yeri

Yeni Zelanda'da kauri, ulusal bir simgedir. Tāne Mahuta ve diğer dev ağaçlar turistik ve manevi yerler olarak korunur. Kauri reçinesinden yapılan süs eşyaları ve takılar, özellikle Northland bölgesinde el sanatı olarak hâlâ üretilir.

Ülkede kauri ormanlarını tehdit eden bir mantar benzeri organizmanın yayılması nedeniyle, ormanlara girerken ayakkabı temizleme istasyonları kurulmuştur. Bu uygulama, ağaçların korunmasına verilen önemin bir göstergesidir. Türkiye'de bu ağacın doğal yayılışı yoktur; aktarlarda kopal adıyla anılan reçine ürünleri ithal yoldan gelir.

Mutfakta

Çavi ya da kauri ağacı mutfakta kullanılmaz; ağaç ve reçinesi yenmez. Reçine, kopal olarak adlandırılan zamk grubunda yer alır ve tütsü, cila ve vernik üretimiyle ilişkilendirilir. Bu nedenle bir yemek baharatı ya da besin olarak sunulmamalıdır.

Kauri zamkı, kuru ve serin bir ortamda, kapalı bir kapta, doğrudan güneş ışığından uzakta saklanır. Isı ve nem reçinenin yapışmasına yol açabilir. Tütsü olarak yakılacaksa açık ateşten ve çocukların erişiminden uzak tutulmalı, ortam havalandırılmalıdır.

Sık sorulan sorular

Çavi nedir?

Çavi ya da kauri, Yeni Zelanda'ya özgü, 50 metreye kadar boylanabilen ve bin yıldan uzun yaşayabilen dev bir iğne yapraklı ağaçtır. Bilimsel adı Agathis australis'tir.

Çavi ağacının Latince adı nedir?

Latince adı Agathis australis (D.Don) Lindl. ex Loudon'dur. Araukarya giller ailesindendir.

Çavi nerede yetişir?

Yalnızca Yeni Zelanda'nın Kuzey Adası'nın kuzey bölümündeki nemli ormanlarda doğal olarak yetişir. Dünyanın bilinen en büyük örneği Tāne Mahuta, Waipoua Ormanı'ndadır.

Kauri reçinesi nasıl saklanır?

Kauri zamkı kuru, serin, ışık almayan bir yerde, kapalı bir kapta saklanır. Isı ve nemden uzak tutulmalıdır.

Kaynaklar

Mabberley, D.J., Mabberley's Plant-Book, Cambridge University Press.
Kew, Plants of the World Online (POWO), Agathis australis kaydı.
Grieve, M., A Modern Herbal, Londra, 1931.
Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994.

WhatsApp