Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Bektaşi Üzümü (Ribes uva-crispa) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Bektaşi Üzümü fotoğraf 1Bektaşi Üzümü fotoğraf 2Bektaşi Üzümü fotoğraf 3Bektaşi Üzümü fotoğraf 4Bektaşi Üzümü fotoğraf 5Bektaşi Üzümü fotoğraf 6
Fotoğraflar: neurovelho, CC BY-SA 3.0 · Darijanus, CC BY-SA 4.0 · Krzysztof Golik, CC BY-SA 4.0 · Björn S..., CC BY-SA 2.0 · AfroBrazilian, CC BY-SA 3.0 · Krzysztof Ziarnek, Kenraiz, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Bektaşi Üzümü

Ribes uva-crispa L.

Diğer adları
Bektaşi üzümü, bektaşî üzüm (yöresel); İngilizce: gooseberry
Familya
Grossulariaceae (Frenküzümügiller)
Kullanılan kısım
Meyve

Bektaşi üzümü (Ribes uva-crispa), dikenli dalları ve yarı saydam, çizgili meyveleriyle tanınan küçük bir çalıdır. Meyvesi taze ya da reçel ve komposto olarak değerlendirilir. İngiliz ve Kuzey Avrupa mutfaklarında köklü bir yeri vardır.

Botanik özellikleri

Ribes uva-crispa, 1-1,5 metre boylanan, yaprak döken, dikenli bir çalıdır. Yaprakları 3-5 loblu, çiçekleri küçük, yeşilimsi ya da kırmızımsı ve sarkıktır. Meyve, yarı saydam, damarlı, tüylü ya da tüysüz, yeşil, sarı, kırmızı veya mor renkli bir üzümsü meyvedir (böğürtlen değil, gerçek bir üzümsü).

Avrupa, Kuzey Afrika ve Batı Asya'nın serin yörelerinde doğal olarak yayılır. Serin ve nemli iklimleri sever; Türkiye'de özellikle Karadeniz ve yüksek yörelerde yetiştirilebilir. Aynı cinste frenk üzümü ve siyah frenk üzümü bulunur.

Tarihçe

Bektaşi üzümü Orta Çağ Avrupa bahçelerinde yetiştirilmiş; Kuzey Avrupa'da 16. yüzyıldan itibaren bahçe meyvesi olarak yaygınlaşmıştır. İngiltere'de 18-19. yüzyıllarda iri meyveli çeşitler geliştirilmiş, yarışmalar düzenlenmiştir.

Bitki, yüzyıllar boyunca Linnaeus'un Ribes uva-crispa adlandırmasıyla bilinir. Amerika'da 20. yüzyılın başında bazı dönemlerde ekimi, çam ormanlarını korumaya yönelik bitki koruma düzenlemeleriyle kısıtlanmıştır.

Kültürdeki yeri

İngiliz mutfağında gooseberry fool (kremalı meyve tatlısı), gooseberry crumble ve reçeller geleneğin parçasıdır. İngiltere'de gooseberry sözcüğü deyimlerde de geçer; Kuzey Avrupa'da yaz başında pazarların tanıdık meyvesidir.

Türkçedeki bektaşi üzümü adı, bu üzümsü meyveye verilmiş yerel bir addır. Karadeniz'de ve bazı yaylalarda bahçe kenarlarında rastlanır; bol miktarda üretilmez, bu nedenle taze pazarda sınırlı bulunur.

Mutfakta

Olgun bektaşi üzümü taze yenir; ekşi türleri şekerle pişirilerek reçel, komposto, tatlı sos ve turta içine konur. Taze yaprak ve olgunlaşmamış meyveler daha ekşidir. Kurutulmuş ve dondurulmuş meyve de bulunur.

Taze meyve buzdolabında birkaç gün durur; uzun süre saklamak için temiz şekilde dondurulabilir. Reçel ve komposto, steril kavanozlarda serin, karanlık yerde saklanır.

Sık sorulan sorular

Bektaşi üzümü nedir?

Bektaşi üzümü, dikenli dallı, yarı saydam çizgili meyveleri olan küçük bir çalı ve onun meyvesidir.

Bektaşi üzümünün Latince adı nedir?

Latince adı Ribes uva-crispa L. olup Grossulariaceae familyasındandır.

Bektaşi üzümü nerede yetişir?

Avrupa, Kuzey Afrika ve Batı Asya'nın serin ve nemli yörelerinde; Türkiye'de özellikle Karadeniz ve yüksek yörelerde yetişir.

Bektaşi üzümü nasıl saklanır?

Taze meyve buzdolabında kısa süre, uzun süre için dondurularak ya da reçel olarak kavanozlarda saklanır.

Kaynaklar

Davis, P. H. (ed.) Flora of Turkey and the East Aegean Islands. Edinburgh University Press.
Baytop, T. Türkçe Bitki Adları Sözlüğü. Türk Dil Kurumu, 1994.
Mabberley, D. J. Mabberley's Plant-Book. Cambridge University Press.
Kew Plants of the World Online (POWO), Ribes uva-crispa kaydı.

WhatsApp