Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Baldırıkara (Adiantum capillus-veneris) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Baldırıkara fotoğraf 1Baldırıkara fotoğraf 2Baldırıkara fotoğraf 3Baldırıkara fotoğraf 4
Fotoğraflar: Wasp32, CC BY 4.0 · Balles2601, CC BY-SA 4.0 · Krzysztof Ziarnek, Kenraiz, CC BY-SA 4.0 · John Rusk from Berkeley, CA, United States of America, CC BY 2.0 · Wikimedia Commons

Baldırıkara

Adiantum capillus-veneris L.

Diğer adları
Baldırıkara, Venüs saçı, su eğreltisi; İng. maidenhair fern, southern maidenhair, Venus-hair fern
Familya
Pteridaceae
Kullanılan kısım
Süs bitkisi olarak tüm bitki

Baldırıkara ya da Venüs saçı (Adiantum capillus-veneris), ince, siyah saplı ve yelpaze biçimli yaprakçıklarıyla bilinen zarif bir eğreltiotudur. Akdeniz çevresinde nemli kaya yarıkları, çeşme kenarları ve mağara girişlerinde yetişir. Çiçek ve tohum yerine sporla çoğalır.

Botanik özellikleri

Adiantum capillus-veneris, 15-40 santimetre boylanan, çok yıllık bir eğreltiotudur. Yaprakları ince, tel gibi parlak siyah-kahverengi saplar üzerinde, yelpaze ya da ters üçgen biçimli, açık yeşil, ince yaprakçıklar halinde dizilidir. Yaprakçıkların üst kenarında loblu bir yapı bulunur ve sporlar bu loblu kenarın altındaki küçük sporlukların içinde taşınır.

Eğreltiler çiçek ve tohum üretmez; sporlarla çoğalır. Bitki, kireçli, sürekli ıslak ve yarı gölgeli yüzeylerde, çeşme kenarlarında, mağara girişlerinde ve nemli kaya yarıklarında yetişir. Yaprakları suyla temas ettiğinde ıslanmaz, damlalar yüzeyden kayar. Cins adı Yunanca adiantos, yani ıslanmayan sözcüğünden gelir.

Tarihçe

Baldırıkara antik çağlardan beri tanınan bir eğreltiotudur. Dioskorides ve Plinius, adianton ya da adiantum adıyla yaprakları su tutmayan bir bitkiden söz eder; bu adın bugün büyük ölçüde bu türle eşleştirildiği kabul edilir. Latince tür adı capillus-veneris, Venüs'ün saçı anlamına gelir ve ince, siyah saplarının görünümünden esinlenmiştir.

Baytop'un Türkçe Bitki Adları Sözlüğü'nde baldırıkara adı bu türle kayda geçmiştir. Avrupa'da 17. ve 18. yüzyıllardan beri bahçe ve limonluklarda, sonraki dönemde Viktorya dönemi serlerinde ve eğreltiotu merakında ön sırada yer almıştır.

Kültürdeki yeri

Venüs saçı, nemli ortam sevgisi ve zarif görünümü nedeniyle seralarda ve ev bitkisi olarak yetiştirilen bir süs eğreltiotudur. Dünyada Akdeniz havzasından Amerika kıtasına, Afrika ve Asya'nın sıcak ve ılıman bölgelerine kadar geniş bir alanda doğal olarak bulunur. Türkiye'de Ege, Akdeniz ve Karadeniz kıyılarında, kayalık ve nemli yerlerde görülür.

Doğal ortamında çeşme ve kaynak başlarında, sızıntı yapan kayalarda bulunan bu bitkiler, su kaynaklarının varlığına işaret eden doğal göstergeler arasında sayılır. Doğadan söküldüğünde yerinde yeniden yaşaması zordur; bu nedenle doğal alanlardan toplanmamalı, fidanlıklardan temin edilmelidir.

Mutfakta

Baldırıkara mutfakta kullanılmaz; bitki bir süs ve bahçe eğreltiotu olarak değerlendirilir. Gıda, baharat ya da çay bitkisi olarak tüketilmesi önerilmez. Bu nedenle mutfağa dair bir kullanım bilgisi yoktur.

Süs bitkisi olarak yetiştirilirken ışığı yumuşak, havayı nemli ve toprağı sürekli hafif nemli tutmak gerekir; kuruyan yapraklar kökten kesildiğinde yeniden sürgün verir. Kurutulmuş yapraklar kuru çiçekçilikte kullanılacaksa nemden uzak, kuru bir yerde saklanır.

Sık sorulan sorular

Baldırıkara nedir?

Baldırıkara (Venüs saçı), ince siyah saplı ve yelpaze biçimli yaprakçıkları olan, nemli kayalıklarda yetişen bir eğreltiotudur.

Latince adı nedir?

Latince adı Adiantum capillus-veneris L. şeklindedir; Venüs'ün saçı anlamına gelir.

Nerede yetişir?

Akdeniz çevresi ve dünyanın sıcak-ılıman bölgelerinde, nemli kaya yarıkları, çeşme kenarları ve mağara girişlerinde yetişir.

Nasıl çoğalır?

Tohumla değil, yaprakların altındaki sporluklarda oluşan sporlarla çoğalır; bahçede ise genellikle kök bölünmesiyle çoğaltılır.

Kaynaklar

Dioskorides, De Materia Medica
Plinius, Naturalis Historia
Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994
Davis, P.H. (ed.), Flora of Turkey and the East Aegean Islands, Edinburgh University Press
Kew Science, Plants of the World Online (POWO)

WhatsApp