Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / TokatTelefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat
Bakla (Vicia faba), baklagiller ailesinden, Akdeniz ve Yakın Doğu'da binlerce yıldır yetiştirilen, iri tohumlu bir sebze ve bakliyat bitkisidir. Türk mutfağında taze baklayla zeytinyağlı yemekler, kuru baklayla ise ezme ve yemekler yapılır.
Botanik özellikleri
Vicia faba, dik, köşeli ve içi boş gövdeli, 60-150 santimetre boylanan tek yıllık bir bitkidir. Diğer birçok fiğ cinsi bitkisinin aksine yaprak ucunda sarılma telciği taşımaz; gövdesi kendi başına dik durur. Yaprakları tüysüz, mavimsi-yeşil, birkaç çift yaprakçıktan oluşur. Çiçekleri beyaz, genellikle kanatları üzerinde koyu mor-siyah bir leke taşır ve hoş kokuludur.
Meyve, 10-30 santimetre uzunluğunda, kalın, etli, içi pamuksu bir kılıftır; içinde 3-8 iri, yassı tohum dizilidir. Tohumlar yeşil, krem ya da kahverengi olabilir. Köklerinde azot bağlayan bakteriler yaşadığı için bitki, toprağı zenginleştiren ürünler arasında bilinir. Çeşit gruplarından küçük taneli olanlar hayvan yemi ve kurutulmuş tüketim, iri taneli olanlar ise sofralık olarak yetiştirilir.
Tarihçe
Bakla, Yakın Doğu'da yetiştirilen en eski kültür bitkilerinden biridir; arkeolojik buluntular, bunun bin yıllar öncesine, Neolitik döneme uzandığını gösterir. Akdeniz çevresinde, Mısır'da ve Mezopotamya'da yaygın biçimde yetiştirilmiş ve antik Yunan ile Roma'da temel yiyeceklerden biri olmuştur. Plinius, Naturalis Historia'da baklayı ayrıntılı biçimde ele alır; Fabius gibi Roma aile adlarının faba sözcüğünden geldiği anlatılır.
Antik dünyada bakla çevresinde birçok inanış ve gelenek vardır; örneğin Pythagoras'ın bakla yemeyi bırakmayı öğrencilerine öğütlediği anlatılır. Anadolu'da bakla, Osmanlı ve Ege mutfağında köklü bir yere sahiptir. Mısır'da kuru bakladan yapılan ful medames yemeği, bugün hâlâ yaygın bir ulusal yemektir.
Kültürdeki yeri
Bakla Türkiye'de, özellikle Ege ve Akdeniz bölgesinde, ilkbaharın müjdecisi sayılır. Taze bakla mevsimi nisan-mayıs aylarına rastlar ve pazarlarda kabuklu olarak satılır. Ege'de bakla kapama, bakla ezmesi ve zeytinyağlı bakla, bölgesel mutfak kültürünün simgelerindendir.
Bakla, Akdeniz çevresindeki birçok ülkede, İtalya'da, İspanya'da, Mısır'da ve Orta Doğu'da yaygın bir yiyecektir. Bazı toplumlarda dini bayramlarda ve geleneksel şölenlerde de pişirilir. Hayvan yemi olarak da geniş ölçüde değerlendirilir.
Mutfakta
Taze bakla, kabuğundan çıkarılıp ya da genç ve körpe iken kabuğuyla birlikte zeytinyağlı pişirilir; dereotu, taze soğan ve limonla tatlandırılır. Bakla ezmesi, soğuk meze olarak ve ekmek üstünde yenir. Kuru bakla ise ıslatılıp haşlanarak çorba, yemek ve ezmelerde kullanılır; Mısır'daki ful medames bunun örneklerinden biridir.
Taze bakla buzdolabında kabuğuyla birkaç gün bekletilebilir; haşlanıp dondurulduğunda aylarca saklanabilir. Kuru bakla serin, kuru ve ağzı kapalı kapta, böcek ve nemden uzak saklanmalıdır. Kuru tohumlar, pişirmeden önce uzun süre ıslatılıp iyice haşlanmalıdır.
Sık sorulan sorular
Bakla nedir?
Bakla (Vicia faba), baklagiller ailesinden, iri tohumlu, tek yıllık bir sebze ve bakliyat bitkisidir.
Latince adı nedir?
Latince adı Vicia faba L. şeklindedir.
Nerede yetişir?
Akdeniz çevresinde ve Yakın Doğu'da binlerce yıldır yetiştirilir; Türkiye'de Ege, Marmara ve Akdeniz bölgelerinde yaygındır.
Nasıl saklanır?
Taze bakla buzdolabında kabuğuyla birkaç gün durur, haşlanıp dondurulabilir. Kuru bakla serin, kuru ve kapalı kapta saklanır.
Kaynaklar
Plinius, Naturalis Historia Davis, P.H. (ed.), Flora of Turkey and the East Aegean Islands, Edinburgh University Press Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994 Mabberley's Plant-Book, Cambridge University Press FAO, FAOSTAT üretim verileri Kew Science, Plants of the World Online (POWO)