Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / TokatTelefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat
Ayrık otu (Elymus repens), buğdaygiller ailesinden, uzun ve ince köksaplarıyla hızla yayılan, çok yıllık bir çim bitkisidir. Tarla ve bahçelerde zorlu bir yabani ot olarak bilinir. Kurutulmuş köksapları aktarlarda satılır.
Botanik özellikleri
Elymus repens, 30-120 santimetre boylanan, dik gövdeli, çoğunlukla yeşil-grimsi ve çok yıllık bir buğdaygildir. Yapraklar yassı, kenarları pürüzlü, tabanda kulakçıklı bir yapıdadır. Başak, buğdaya benzer biçimde, ekseni boyunca iki sıra halinde dizilmiş başakçıklardan oluşur.
Bitkinin asıl dikkat çeken yanı, toprağın altında yatay olarak uzanan, beyaz-sarımsı, ince ve sert köksaplarıdır. Her boğumdan yeni bir sürgün çıkabildiği için küçük bir köksap parçası bile yeni bir bitki oluşturur; bu özellik tarım alanlarında kontrolünü güçleştirir. Eski kaynaklarda Agropyron repens adıyla geçer; bugün Elymus cinsi içinde değerlendirilir.
Tarihçe
Ayrık otunun tarımla ilişkisi, buğday ve arpa yetiştiriciliğinin kendisi kadar eskidir; ekili alanların eşlik eden yabani otlarından biridir. Antik dönem yazarlarının agrostis gibi adlarla andığı çim benzeri bitkilerin bir bölümüyle ilişkilendirilmiş olsa da bu eşleştirmeler kesin değildir.
Grieve, A Modern Herbal adlı eserinde ayrık otunun Avrupa'da otlak bitkisi ve at ile sığır için yem olarak bilindiğini; kıtlık yıllarında kurutulan köksapların öğütülerek ekmek yapımında kullanıldığına dair anlatılar bulunduğunu kaydeder. Türkçedeki ayrık adı, Baytop'un sözlüğünde de yer alan yaygın yöresel bir addır.
Kültürdeki yeri
Çiftçi dilinde ayrık, temizlenmesi en zor yabani otların başında gelir. Bahçıvanlar köksapları elle toplayarak ya da toprağı derin sürerek bununla mücadele eder.
Hayvan yemi olarak otlaklarda sığır ve atlar tarafından yenir. Köpeklerin ayrık otunu yediği de bilinen bir gözlemdir. Köksaplar aktarlarda kurutulmuş, kesilmiş parçalar halinde satılır.
Mutfakta
Ayrık otu mutfakta yaygın olarak kullanılan bir bitki değildir. Kıtlık dönemlerinde bazı yörelerde köksapların kurutulup öğütülerek ekmek yapıldığı ve kavrulmuş köksapların kahve yerine kullanıldığı kaynaklarda anılır; bugün bu uygulamalar yaygın değildir. Yabani olarak toplanacaksa temiz alanlardan alınması ve türün doğru tanınması gerekir.
Satılan kurutulmuş köksaplar temiz, kuru ve açık renkli olmalıdır. Işıktan ve nemden uzak, ağzı kapalı cam kavanoz ya da kağıt ambalajda, serin yerde saklanır. Küf kokusu olan ya da nem çekmiş ürünler kullanılmamalıdır.
Sık sorulan sorular
Ayrık otu nedir?
Ayrık otu (Elymus repens), uzun ve ince köksaplarıyla yayılan, buğdaygiller ailesinden çok yıllık bir çim bitkisidir.
Latince adı nedir?
Latince adı Elymus repens (L.) Gould'dur; eski kaynaklarda Agropyron repens adıyla da geçer.
Nerede yetişir?
Tarlalarda, bahçelerde, yol kenarlarında ve işlenmiş topraklarda, Avrupa, Asya ve Kuzey Amerika'nın ılıman bölgelerinde yetişir.
Nasıl saklanır?
Kurutulmuş köksaplar ışıktan ve nemden uzak, ağzı kapalı kap ya da kağıt ambalajda, serin ve kuru bir yerde saklanır.
Kaynaklar
Grieve, M., A Modern Herbal, 1931 Davis, P.H. (ed.), Flora of Turkey and the East Aegean Islands, Edinburgh University Press Baytop, T., Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, Türk Dil Kurumu, 1994 Mabberley's Plant-Book, Cambridge University Press Kew Science, Plants of the World Online (POWO)