Telefon ve WhatsApp ile sipariş: 0356 275 24 27 · Turhal'dan Türkiye'nin her yerine kargo · 1978'den beri babadan oğula aktar · Turhal / Tokat

← Bitki ve Baharat Ansiklopedisi

Aselbent (Asibent) (Styrax benzoin) — Çeçen Şifalı Bitkiler, Turhal
Aselbent (Asibent) fotoğraf 1Aselbent (Asibent) fotoğraf 2Aselbent (Asibent) fotoğraf 3
Fotoğraflar: Midori, CC BY-SA 3.0 · Maša Sinreih in Valentina Vivod, CC BY-SA 3.0 · Wibowo Djatmiko (Wie146), CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Aselbent (Asibent)

Styrax benzoin Dryand.

Diğer adları
Asibent, aselbent, hudai, mür benzoin, Sumatra benzoin; İngilizce: benzoin, gum benjamin
Familya
Styracaceae (Tespihağacıgiller)
Kullanılan kısım
Gövdeden sızan reçine

Aselbent (Styrax benzoin Dryand.), Güneydoğu Asya'da yetişen bir ağaçtır; gövdesinden sızan kokulu reçine benzoin adıyla bilinir. Reçine yüzyıllardır tütsü ve parfümeride kullanılmıştır. Anadolu'da yetişen tespih ağacı (Styrax officinalis) ile aynı cinse ait olsa da farklı bir türdür.

Botanik özellikleri

Styrax benzoin, Sumatra ve çevresindeki adalarda yetişen, boyu on-yirmi metreyi bulan bir ağaçtır. Yaprakları basit ve yumurta biçimlidir; çiçekleri beyaz, çan biçimli, küçük salkımlar hâlindedir. Benzoin adı verilen reçine, ağacın kabuğuna açılan yaralardan sızar ve havayla temas edince katılaşır. Taze reçine açık renkli, sonra kırmızımsı kahverengiye dönen, kırılgan kitleler oluşturur.

Benzoin üreten bir başka tür, Styrax tonkinensis, Kuzey Vietnam, Laos ve çevresinde bulunur ve Siyam benzoinini verir. Her iki türün reçinesi de vanilyaya benzeyen tatlı, balzamik bir kokuya sahiptir.

Tarihçe

Benzoin ticareti, Sumatra'dan Hint Okyanusu ve Orta Doğu'ya uzanan eski baharat yollarında yüzyıllarca yürütülmüştür. Adı, Arapça "lubān jāwī" (Cava sakızı) ifadesinin Avrupa dillerine geçerek bozulmuş biçimi olan "benzoin" ve "benjamin" sözcüklerinden gelir. Orta Çağ'da Venedikli ve Arap tüccarlar aracılığıyla Avrupa'ya ulaşmış, kilise ve saray tütsülerinde ve parfüm yapımında kullanılmıştır. Grieve'in A Modern Herbal eserinde de benzoinin bu ticaret tarihi anlatılır.

Osmanlı aktarlarında asibent ya da aselbent adıyla satılan bu reçine, tütsü ve ev kokularında yer alırdı. Anadolu'da yetişen tespih ağacı (Styrax officinalis L.) aynı cinse ait olduğundan çoğu kez onunla karıştırılır; ancak Styrax officinalis, Akdeniz ve Ege kıyılarında yetişen küçük bir ağaççıktır ve benzoin değil ayrı bir reçine verir.

Kültürdeki yeri

Ağaçlar yetişkin olduğunda gövde kabuğuna bıçakla yatay yaralar açılır; birkaç hafta sonra sızan reçine kazınarak toplanır. Aynı ağaçtan yıllarca ürün alınabilir. Toplanan reçine kurutulur, kirli kısımları ayıklanır ve kalitesine göre sınıflandırılır; en değerli parçalar açık renkli, "gözyaşı" adı verilen iri damlalardır.

Üretim çoğunlukla küçük çiftçi toplulukları tarafından geleneksel yöntemlerle yürütülür. Ürün ham reçine, toz veya alkolde çözülmüş "tentür" biçiminde piyasaya sunulur.

Mutfakta

Aselbent mutfakta yemek malzemesi olarak kullanılmaz; kokulu reçine olarak tütsü ve parfüm sabitleyicisi şeklinde bilinir. Yenmez, gıda olarak önerilen bir kullanımı yoktur. Kuru reçine parçaları kömür üzerinde ya da tütsü kabında yakılarak ortama kokusunu verir.

Reçine, ışıktan ve ısıdan uzak, hava almayan cam ya da kâğıt kutuda saklanır. Sıcak yerde yumuşayıp birbirine yapışabilir; bu nedenle serin bir yerde, parçaların ayrı tutulduğu kapta bekletilmesi uygundur.

Sık sorulan sorular

Aselbent nedir?

Aselbent, Güneydoğu Asya'da yetişen Styrax benzoin ağacının gövdesinden sızan, kokulu bir reçinedir; benzoin ya da asibent olarak da bilinir.

Latince adı nedir?

Styrax benzoin Dryand.; Styracaceae (Tespihağacıgiller) familyasındandır.

Tespih ağacı ile aynı bitki midir?

Hayır. Anadolu'daki tespih ağacı Styrax officinalis, aynı cinsin farklı bir türüdür.

Nasıl saklanır?

Kuru, serin ve ışıktan uzak bir yerde, ağzı kapalı kapta saklanır.

Kaynaklar

Grieve, M. (1931). A Modern Herbal
Baytop, T. (1994). Türkçe Bitki Adları Sözlüğü, TDK
Davis, P.H. (ed.). Flora of Turkey and the East Aegean Islands
Mabberley's Plant-Book
Kew Plants of the World Online (POWO)

WhatsApp